Inhoud van dit artikel
- Wat doet een psychiater precies?
- Wat is het verschil tussen een psycholoog en een psychiater?
- Wanneer heb je een psychiater nodig?
- Hoe kom je bij een psychiater terecht?
- Hoe ziet een gesprek met een psychiater eruit?
- Kan een psychiater je problemen oplossen?
- Wat als het niet klikt met je psychiater?
- Waar vind je hulp bij verslaving en psychische klachten?
- Veelgestelde vragen
Een psychiater is een arts die gespecialiseerd is in psychische aandoeningen, zoals depressie, angst, psychose en verslaving. Hij of zij stelt een diagnose, kijkt naar lichaam én geest, kan medicijnen voorschrijven en geeft behandeling of gesprekken. Je komt meestal bij een psychiater via een verwijzing van je huisarts.
Ik geloofde zelf nooit zo in psychiaters. Tot ik vastliep in een verslaving en een depressie. Met lood in mijn schoenen ging ik naar een intake, omdat ik gewoon niet meer kon. Achteraf was het een van de beste beslissingen van mijn leven.
Wat doet een psychiater precies?
Een psychiater onderzoekt wat er met je aan de hand is en stelt samen met jou een behandeling op. Dat gaat in een paar stappen:
- Onderzoek en diagnose. Gesprekken over je klachten, je geschiedenis en je gebruik. Soms ook lichamelijk onderzoek of bloedonderzoek, omdat lichamelijke oorzaken kunnen meespelen.
- Medicatie. Als arts mag een psychiater medicijnen voorschrijven, bijvoorbeeld tegen depressie of angst, of om veilig af te bouwen van een middel.
- Behandeling. Gesprekken, soms samen met een psycholoog of ander teamlid. In de verslavingszorg werkt de psychiater vaak in een team.
- Bijhouden hoe het gaat. Medicijnen en behandeling worden bijgesteld als dat nodig is.
Wat ik zelf het sterkst heb ervaren: een psychiater houdt je een spiegel voor. Niet met dwang, maar je wordt uitgedaagd om eerlijk naar je eigen leven te kijken. Vragen die ik kreeg, waren bijvoorbeeld:
- Welke beslissingen heb je genomen?
- Hoe ben je in deze situatie gekomen?
- Waar denk je dat dit gevoel vandaan komt?
- Wie was je vroeger, en waarom ben je nu zoals je bent?
Er is een reden waarom je je voelt zoals je je voelt. Die kan psychisch zijn, lichamelijk, of allebei. Bij mij was het allebei: ik was te zwaar en mijn hoofd draaide overuren. Met oefeningen die ik meekreeg, ging het binnen enkele weken al beter.
Wat is het verschil tussen een psycholoog en een psychiater?
Het grootste verschil is dat een psychiater arts is en medicijnen mag voorschrijven, en een psycholoog niet. Een psychiater heeft geneeskunde gestudeerd en zich daarna gespecialiseerd in de psychiatrie. Een psycholoog heeft psychologie gestudeerd en richt zich vooral op gedrag, gedachten en emoties.
Ze hebben hetzelfde doel: jou helpen met je psychische klachten. Vaak werken ze samen en vullen ze elkaar aan. Meer over de rol van een psycholoog lees je in hoe praten met een psycholoog helpt.
Wanneer heb je een psychiater nodig?
Een psychiater is vooral zinvol als je klachten zwaar of ingewikkeld zijn, of als medicatie een rol kan spelen. Denk aan:
- een verslaving samen met depressie, angst, ADHD of trauma;
- afbouwen van medicijnen of middelen waarbij lichamelijke ontwenning kan optreden;
- somberheid die niet overgaat, of gedachten aan de dood;
- klachten waarbij gesprekken alleen niet genoeg helpen.
Bij lichtere klachten begin je vaak bij de huisarts of de praktijkondersteuner (POH-GGZ). Herken je jezelf in depressieve klachten, lees dan ook wat je kunt doen bij een depressie.
Belangrijk voor je veiligheid: denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113. Bij acuut gevaar bel je 112.
Hoe kom je bij een psychiater terecht?
Je komt bij een psychiater via je huisarts. Die bespreekt je klachten en verwijst je door naar de ggz of verslavingszorg, waar een psychiater deel uitmaakt van het team.
Zorg met een verwijzing valt meestal onder de basisverzekering (let op je eigen risico). Er zijn vaak wachttijden. Ik koos er destijds zelf voor om mijn hulp privé te betalen. Dat was mijn keuze; voor de meeste mensen is de weg via de huisarts de logische eerste stap. Meer hierover lees je in wordt verslavingszorg vergoed?
Hoe ziet een gesprek met een psychiater eruit?
Een gesprek met een psychiater is een rustig, vertrouwelijk gesprek, op de praktijk of bij de instelling waar hij of zij werkt. Je bespreekt wat er speelt en krijgt adviezen waar je echt iets mee kunt.
Mijn psychiater veroordeelt me nooit. Hij luistert en geeft advies dat ik kan gebruiken. Het voelt alsof ik met mijn opa praat, iemand met veel levenswijsheid. In de loop der jaren is er een band ontstaan die ik nooit had verwacht.
Ik ben niet iemand die zijn problemen deelt met een partner, vrienden of familie. Ik heb meegemaakt dat mensen dingen doorvertelden, soms per ongeluk en soms om je echt te raken. Daarom deel ik mijn donkerste gedachten alleen nog met een professional. Dat voelt veilig. Een psychiater heeft bovendien een beroepsgeheim.
Kan een psychiater je problemen oplossen?
Een psychiater kan je problemen niet voor je oplossen, maar wel helpen begrijpen waar ze vandaan komen en je de middelen geven om ermee om te gaan. Het werk doe je zelf.
Voor mij heeft het veel veranderd, en ik was echt sceptisch. In mijn wereld praatte je niet over je problemen. Nu ben ik weer in balans, ken ik mijn beperkingen en kan ik mijn grenzen aangeven. Met een paar minuten oefenen per dag houd ik dat vast.
Ik ga nog steeds regelmatig naar mijn psychiater, ook al gaat het al lang goed. Ik heb nog af en toe donkere momenten en soms steekt de verslaving de kop op. Die vaste gesprekken zijn mijn stok achter de deur om niet terug te vallen.
Wat als het niet klikt met je psychiater?
Klikt het niet, bespreek dat dan eerlijk en vraag zo nodig om een andere behandelaar. Een goede klik maakt een groot verschil. Je moet je veilig genoeg voelen om de waarheid te vertellen, ook over je gebruik.
Ik ben blij dat ik destijds over mijn angst heen ben gestapt. Hulp vragen heeft mijn leven gered. Ik heb geen opleiding als psychiater, maar ik weet hoe het voelt als je wereld instort.
Waar vind je hulp bij verslaving en psychische klachten?
Begin bij je huisarts. Op Thuisarts.nl lees je betrouwbare informatie over psychische klachten. Wij zijn geen kliniek en hebben zelf geen psychiaters in dienst. Twijfel je of een psychiater iets voor jou is, of zit je vast op een wachtlijst? Interventiespecialist Ilja Reiman en ik denken mee over de volgende stap: huisarts, verslavingszorg, een kliniek of een interventie. Vraag hier een gratis gesprek aan; we bellen je zelf terug.
Veelgestelde vragen
Heb je een verwijzing nodig voor een psychiater?
Ja, voor vergoeding via de basisverzekering heb je een verwijzing van je huisarts nodig. Zonder verwijzing betaal je de zorg meestal zelf.
Mag een psycholoog medicijnen voorschrijven?
Nee. Medicijnen krijg je voorgeschreven door een arts, zoals de psychiater of je huisarts. Een psycholoog behandelt met gesprekken en oefeningen.
Helpt een psychiater ook bij verslaving?
Ja. In de verslavingszorg werken psychiaters mee aan de behandeling, vooral als er ook psychische klachten spelen of als afbouwen medische begeleiding nodig heeft.
Vertelt een psychiater iets door aan anderen?
Een psychiater heeft een beroepsgeheim en deelt in principe niets zonder jouw toestemming. Alleen in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld bij ernstig gevaar, kan dat anders zijn.
