Inhoud van dit artikel
Vapen is het inhaleren van verhitte damp uit een e-sigaret. De meeste vapes bevatten nicotine en zijn daardoor net zo verslavend als sigaretten. Vapen is waarschijnlijk minder schadelijk dan roken, maar niet onschuldig: het irriteert je luchtwegen, belast hart en bloedvaten en de gevolgen op lange termijn zijn nog onbekend.
Ik weet uit eigen ervaring hoe snel het gaat. Ik was al jaren gestopt met roken, nam een paar trekjes van een vape en zat er meteen weer aan vast.
Wat is vapen?
Bij vapen verhit een e-sigaret een vloeistof (e-liquid) tot damp, die je inhaleert. Er wordt niets verbrand, zoals bij een sigaret. Een e-liquid bestaat meestal uit propyleenglycol, plantaardige glycerine, smaakstoffen en vaak nicotine. E-sigaretten zijn er in veel vormen, van wegwerpvapes tot navulbare apparaten.
Waarom is vapen zo populair?
- Het idee dat het onschuldig is: veel mensen denken dat het alleen een onschuldige damp is.
- Smaken en uiterlijk: zoete smaken en kleurrijke apparaatjes spreken vooral jongeren aan.
- Social media: influencers geven vapes een hip imago.
- Groepsdruk: als je vrienden het doen, doe je makkelijker mee.
Feiten over vapen: wat zijn de gevaren?
De belangrijkste gevaren van vapen zijn verslaving, schade aan je luchtwegen en extra belasting van je hart. Dit weten we op dit moment:
- Nicotineverslaving: de meeste e-liquids bevatten nicotine, en dat is sterk verslavend. Sommige vapes bevatten veel nicotine, waardoor je ongemerkt sterk afhankelijk wordt.
- Luchtwegklachten: regelmatig vapen kan leiden tot hoesten, benauwdheid en ontstekingen in je luchtwegen.
- Ernstige longschade (EVALI): er zijn gevallen bekend van zware longaandoeningen door vapen, vooral bij illegale of bewerkte vloeistoffen.
- Hart en bloedvaten: nicotine verhoogt je hartslag en bloeddruk, wat je hart en bloedvaten belast.
- Schadelijke stoffen: bij verhitting kunnen stoffen als formaldehyde en acroleïne ontstaan, die je luchtwegen beschadigen.
- Hersenen van jongeren: de hersenen ontwikkelen zich tot ongeveer je 25e. Nicotine kan die ontwikkeling verstoren, met concentratieproblemen en stemmingswisselingen als gevolg.
- Mond en tanden: een droge mond, tandvleesproblemen en meer kans op gaatjes.
- Psychische klachten: nicotine kan bijdragen aan angst, somberheid en meer stress, vooral bij jongeren.
- Opstap naar roken: jongeren die vapen, gaan vaker later ook sigaretten roken.
- Brand en letsel: kapotte of ondeugdelijke batterijen kunnen oververhitten of ontploffen.
Vapen bestaat pas relatief kort. Wat het na tientallen jaren met je longen en hart doet, weet nog niemand.
Is vapen slechter dan roken?
Nee, roken is schadelijker, maar vapen is niet veilig. Bij een sigaret verbrandt tabak en adem je duizenden stoffen in, waarvan tientallen kankerverwekkend. In vapedamp zitten minder schadelijke stoffen, maar wel nicotine en stoffen waarvan de effecten op lange termijn onbekend zijn.
| Roken | Vapen | |
|---|---|---|
| Hoe | Tabak wordt verbrand | Vloeistof wordt verhit tot damp |
| Nicotine | Ja | Meestal wel |
| Verslavend | Sterk | Sterk, als er nicotine in zit |
| Schadelijke stoffen | Duizenden, waaronder teer en koolmonoxide | Minder, maar wel schadelijke en onbekende stoffen |
| Bekende gevolgen | Kanker, hart- en vaatziekten, beroerte, COPD | Luchtwegklachten, belasting van hart en bloedvaten; lange termijn onbekend |
Daarom is overstappen van roken op vapen geen echte oplossing. Je blijft verslaafd aan nicotine, en veel mensen gaan uiteindelijk allebei doen. In Nederland raden artsen de e-sigaret niet aan als stopmiddel: er zijn bewezen hulpmiddelen, zoals begeleiding en nicotinepleisters en kauwgom.
Hoe verslavend is vapen?
Vapen met nicotine is net zo verslavend als roken. Omdat een vape geen stank geeft en je hem overal pakt, vapen veel mensen de hele dag door, vaak meer dan ze ooit rookten. Waarom nicotine zo verslavend werkt, lees je in ons artikel daarover.
Mijn eigen ervaring met vapen
Ik was al jaren gestopt met roken. Op vakantie had mijn dochter een vape bij zich, en ze zei dat het lang niet zo schadelijk was als roken. Toen was het verhaal nog dat het maar een onschuldig vloeistofje was. Ik nam een paar trekjes en was meteen verkocht.
Sommige smaakjes vond ik zo lekker dat ik praktisch de hele dag vapete. Ik heb het hoofd van een verslaafde: ik doe alles extreem, een tussenweg bestaat voor mij niet. Later stopte ik met vapen, maar toen kwam mijn rookverslaving terug en moest ik weer helemaal opnieuw beginnen. Ik ben met van alles gestopt, maar van roken afkomen vond ik het lastigst.
Waarom is vapen een probleem onder jongeren?
Steeds meer jongeren beginnen met vapen zonder ooit gerookt te hebben. Zo ontstaat een nieuwe groep mensen die verslaafd is aan nicotine. Zoete smaken, kleurrijke verpakkingen, groepsdruk en het idee dat het onschuldig is, spelen daarbij een grote rol.
Wat zijn de regels voor vapes in Nederland?
Vapes zijn in Nederland niet verboden, maar er gelden wel strenge regels. Verkoop aan jongeren onder de 18 is verboden. Sinds 1 januari 2024 mogen alleen nog vapes met tabakssmaak verkocht worden; andere smaken zijn verboden. Online verkoop mag niet, en vanaf 2026 zijn vapes alleen nog in tabaksspeciaalzaken te koop. Het rookverbod op plekken als werk en horeca geldt ook voor vapen. Toch zijn vapes in de praktijk nog makkelijk te krijgen.
Hoe stop je met vapen?
Stoppen met vapen gaat op dezelfde manier als stoppen met roken: je stopt met nicotine. Een stopdatum, kennis van je triggers en hulp maken het verschil.
- Kies een stopdatum en vertel het mensen om je heen.
- Ken je vapemomenten: onderweg, bij stress, met vrienden. Bedenk wat je dan anders doet.
- Vraag je huisarts om hulp. Een stoppen-met-rokenprogramma is ook bedoeld voor mensen die willen stoppen met vapen. Het valt onder de basisverzekering, zonder eigen risico.
- Kijk op Ikstopnu.nl voor gratis tips en begeleiding.
Een uitgebreid stappenplan vind je in stoppen met roken: zo pak je het aan. Wat er in je lichaam herstelt na het stoppen, lees je in wat er gebeurt als je stopt met roken.
Voor stoppen met alleen vapen ben je bij je huisarts of Ikstopnu.nl het best op je plek; wij hebben geen stopprogramma. Anders wordt het als er meer speelt, bij jezelf of bij je kind: drinken, blowen of andere drugs naast die vape. Dan kijken we in een gratis gesprek mee welke hulp past. Vraag een gratis gesprek aan, dan bellen we je terug.
Veelgestelde vragen
Is vapen zonder nicotine schadelijk?
Minder verslavend, maar niet onschuldig. Ook zonder nicotine adem je verhitte stoffen in die je luchtwegen kunnen irriteren. Bovendien went het gebaar van vapen, wat de stap naar nicotine kleiner maakt.
Kun je met vapen stoppen met roken?
Sommige mensen proberen het, maar in Nederland wordt het niet aangeraden. Je blijft afhankelijk van nicotine en veel mensen gaan vapen én roken. Begeleiding met nicotinevervangers of medicijnen van de huisarts is een betere keuze.
Wat zijn de ontwenningsverschijnselen bij stoppen met vapen?
Dezelfde als bij stoppen met roken: trek, prikkelbaarheid, onrust, slecht slapen en moeite met concentreren. Ze zijn het sterkst in de eerste dagen en nemen daarna af.
Mag je in Nederland nog vapes met een smaakje verkopen?
Nee. Sinds 1 januari 2024 zijn alleen vapes met tabakssmaak nog toegestaan. Verkoop aan minderjarigen is altijd verboden.
