Inhoud van dit artikel
GHB (gamma-hydroxyboterzuur) is een verdovende drug die meestal als kleurloze, geurloze vloeistof met een zoute of zeepachtige smaak wordt verkocht. In een kleine hoeveelheid maakt het ontspannen en uitgelaten, maar het verschil met een hoeveelheid waarbij je buiten bewustzijn raakt is heel klein. Met alcohol erbij kan GHB je ademhaling stilleggen.
Ik heb mensen echt kapot zien gaan aan GHB. Van alle drugs die ik tegenkom, vind ik dit de meest verraderlijke. Daarom leg ik je hier uit wat GHB is, wat het doet en wat je moet doen als het misgaat.
Wat is GHB voor drug?
GHB is een middel dat je centrale zenuwstelsel dempt. Het lijkt op GABA, de stof in je hersenen die ervoor zorgt dat je tot rust komt. Een kleine hoeveelheid GHB komt ook van nature in je lichaam voor, maar de drug werkt vele malen sterker.
In de geneeskunde wordt een vorm van GHB (natriumoxybaat) onder strenge voorwaarden voorgeschreven bij narcolepsie, een ernstige slaapziekte. Buiten de dokterspraktijk is GHB een harddrug: het staat op lijst I van de Opiumwet. Het wordt gebruikt in het uitgaansleven, maar ook thuis, en best veel mensen raken er afhankelijk van.
Hoe ziet GHB eruit?
Meestal is GHB een heldere vloeistof in kleine flesjes of plastic buisjes, waardoor het makkelijk te verbergen is. Het ruikt nergens naar en smaakt zout of zeepachtig. Een poedervorm bestaat ook, maar komt minder vaak voor. GHB wordt illegaal gemaakt met industriële chemicaliën. Je weet dus nooit hoe sterk het spul is.
Wat doet GHB met je?
GHB werkt meestal binnen een half uur en het effect houdt een paar uur aan. Wat je voelt, hangt sterk af van de hoeveelheid, en die is bijna niet in te schatten.
- Bij weinig: ontspanning, euforie, minder remmingen, meer zin in contact en seks. Veel mensen vergelijken het met een flinke slok alcohol.
- Bij iets meer: duizeligheid, misselijkheid, braken, verwardheid, onduidelijk praten en geheugenverlies.
- Bij te veel: plotseling in een diepe slaap vallen waaruit je niet te wekken bent (knock-out of ‘out gaan’), een trage ademhaling, coma en in het ergste geval de dood.
Een uitgebreid overzicht van de signalen vind je in GHB symptomen.
Waarom is GHB zo gevaarlijk?
GHB is gevaarlijk omdat de grens tussen ‘lekker’ en ‘buiten bewustzijn’ erg dun is, terwijl je niet weet hoe sterk een flesje is. Een klein beetje te veel kan al genoeg zijn om out te gaan.
- Knock-out gaan: je valt soms zonder waarschuwing weg, ook midden in een gesprek of op de dansvloer.
- Stikken in braaksel: wie bewusteloos is en moet overgeven, kan zich verslikken.
- Ademhaling: bij een overdosis wordt de ademhaling traag en kan zelfs stoppen.
- Misbruik door anderen: GHB wordt soms ongemerkt in een drankje gedaan om iemand te verdoven, bijvoorbeeld bij seksueel geweld. Omdat het snel uit je lichaam verdwijnt, is dat achteraf moeilijk aan te tonen.
- Verslaving: wie regelmatig gebruikt, kan snel lichamelijk afhankelijk worden.
Waarom is GHB met alcohol zo gevaarlijk?
GHB en alcohol remmen allebei je zenuwstelsel en je ademhaling. Samen versterken ze elkaar sterk. Daardoor is de kans op knock-out gaan, braken in bewusteloosheid en een ademstilstand veel groter. Hetzelfde geldt voor GHB met slaap- en kalmeringsmiddelen (zoals benzodiazepines), opiaten of ketamine.
Belangrijk voor je veiligheid: combineer GHB nooit met alcohol, slaap- of kalmeringsmiddelen, opiaten of ketamine. Gebruik nooit alleen. Is iemand niet meer wakker te krijgen, ademt hij traag of snurkend, of moet hij overgeven terwijl hij suf is? Bel direct 112.
Wat doe je als iemand out gaat van GHB?
Als iemand na GHB wegvalt en niet goed wakker te krijgen is, bel je direct 112. Denk niet dat hij het wel ‘uitslaapt’: juist in die slaap kan de ademhaling stoppen of kan hij stikken.
- Bel 112 en zeg eerlijk wat er genomen is. Ambulancepersoneel heeft een beroepsgeheim.
- Leg hem in de stabiele zijligging, zodat braaksel naar buiten kan.
- Blijf erbij en let op de ademhaling tot de hulp er is.
- Geef niets te eten of te drinken en probeer hem niet wakker te maken met koud water of koffie.
Is er een EHBO-post, zoals op een festival? Waarschuw die dan meteen.
Hoe verslavend is GHB?
GHB is sterk verslavend. Je kunt zowel lichamelijk als geestelijk afhankelijk worden. Wie vaak gebruikt, merkt dat het lichaam al na een paar uur om een nieuwe dosis vraagt, ook ’s nachts. Het gaat dan niet meer om de roes, maar om niet ziek te worden.
Het lijkt goedkoop en onschuldig door dat kleine flesje, maar uiteindelijk kost GHB je ontzettend veel: gezondheid, geld, relaties en werk. Lees meer in ons artikel over GHB verslaving.
Stoppen met GHB: hoe doe je dat veilig?
Ben je afhankelijk van GHB, stop dan nooit zelf in één keer. De ontwenning kan levensgevaarlijk zijn, met onder meer angst, trillen, verwardheid, hallucinaties, een delier en epileptische aanvallen. Stoppen gebeurt daarom onder medische begeleiding, vaak tijdens een korte opname waarbij artsen met medicatie de ontwenning veilig houden.
Na de detox begint het echte werk: leren leven zonder GHB, met therapie en steun van mensen die het begrijpen. Wat je bij afkicken kunt verwachten, lees je in GHB afkicken.
Belangrijk voor je veiligheid: ben je afhankelijk van GHB, stop dan nooit plotseling op eigen houtje. Neem eerst contact op met je huisarts of de verslavingszorg, zodat je onder medische begeleiding kunt afbouwen. Krijg je tijdens het stoppen een aanval, ga je hallucineren of raak je in de war? Bel 112.
Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Zit jij vast aan GHB, of zie je het bij iemand om wie je geeft? Wij zijn geen kliniek, maar weten hoe je bij de juiste detox en nazorg komt. Laat je nummer achter en we bellen je terug voor een gratis gesprek, zonder verplichtingen. Meer achtergrond vind je ook bij het Jellinek.
Veelgestelde vragen
Is GHB hetzelfde als vloeibare xtc?
Nee. GHB wordt soms ‘vloeibare xtc’ genoemd, maar heeft er niets mee te maken. Xtc pept op, GHB verdooft. Die bijnaam maakt GHB onterecht onschuldig.
Hoe weet ik of er GHB in mijn drankje is gedaan?
Je proeft het vaak niet. Word je plotseling veel suffer of duizeliger dan past bij wat je gedronken hebt, waarschuw dan meteen iemand die je vertrouwt en zoek hulp. Laat een vriend of vriendin nooit alleen in zo’n toestand.
Kun je dood gaan aan GHB?
Ja. Door een ademstilstand, door stikken in braaksel of door ongelukken terwijl je suf bent. Het risico is het grootst in combinatie met alcohol of andere verdovende middelen.
Hoe snel raak je verslaafd aan GHB?
Dat verschilt per persoon, maar bij dagelijks gebruik kan dat snel gaan. Het lichaam went aan GHB en gaat erom vragen. Gebruik je vaker dan je wilt, of word je onrustig en zweterig als je een tijdje niets neemt? Neem dat serieus.
