Inhoud van dit artikel
Tramadol is een opioïde pijnstiller waar je lichamelijk en psychisch afhankelijk van kunt raken, ook als je het op recept gebruikt. Stop er nooit plotseling mee: bouw af volgens een schema van je arts. Combineer tramadol niet met alcohol, slaap- of kalmeringsmiddelen of andere opioïden, want dat kan je ademhaling onderdrukken.
Veel mensen krijgen tramadol na een operatie of bij rugpijn, en merken pas later dat ze niet meer zonder kunnen. Sommigen merken ook dat ze er prikkelbaar van worden en sneller uitvallen tegen de mensen om hen heen.
Belangrijk voor je veiligheid: stop nooit plotseling met tramadol, maar bouw af onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts. Combineer tramadol niet met alcohol, benzodiazepines, slaappillen, GHB of andere opioïden: dat kan je ademhaling stilleggen. Samen met antidepressiva kan het serotoninesyndroom ontstaan. Wordt iemand heel suf, ademt hij traag of reageert hij niet meer, of krijgt hij een aanval? Bel direct 112.
Wat is tramadol?
Tramadol is een synthetisch opioïde dat artsen voorschrijven bij matige tot ernstige pijn. Het werkt op twee manieren: het hecht zich aan dezelfde receptoren als morfine, en het verhoogt de hoeveelheid serotonine en noradrenaline in je hersenen.
Is tramadol een opiaat? Strikt genomen is het geen klassiek opiaat uit de papaver, maar het werkt wel vergelijkbaar. Het wordt vaak als “licht” gezien, maar ik ken veel mensen die eraan verslaafd zijn geraakt. Ook al komt het van de apotheek, het blijft een middel waar je afhankelijk van kunt worden. Welke andere pijnstillers dat risico hebben, lees je in pijnstillers die verslavend zijn.
Hoe snel werkt tramadol en is het zwaarder dan diclofenac?
Tramadol begint meestal binnen een uur te werken en de werking houdt enkele uren aan. Er bestaan ook vormen met vertraagde afgifte die langer werken.
Tramadol en diclofenac zijn heel verschillend. Tramadol is een opioïde dat de pijnprikkel in je zenuwstelsel dempt. Diclofenac is een ontstekingsremmer die zwelling en pijn vermindert. Qua pijnstilling wordt tramadol als sterker gezien, maar het heeft ook meer risico op afhankelijkheid.
Wat zijn de bijwerkingen en gevaren van tramadol?
Veelvoorkomende bijwerkingen van tramadol zijn:
- misselijkheid en overgeven;
- duizeligheid en slaperigheid;
- verstopping;
- zweten en hoofdpijn;
- minder eetlust;
- stemmingswisselingen en prikkelbaarheid.
Ernstiger risico’s:
- Verslaving: tramadol werkt in op het beloningssysteem. Je went eraan en hebt steeds meer nodig.
- Ademhalingsonderdrukking: vooral bij te veel of in combinatie met alcohol en kalmerende middelen. Dat kan dodelijk zijn.
- Epileptische aanvallen: tramadol kan de kans op een insult verhogen, ook bij mensen zonder epilepsie.
- Serotoninesyndroom: vooral samen met antidepressiva zoals SSRI’s.
Mag tramadol samen met paracetamol? Ja, die combinatie wordt soms voorgeschreven, maar alleen in overleg met je arts.
Mag je autorijden met tramadol?
Tramadol kan je reactievermogen verminderen en je duizelig of suf maken. Zeker in de eerste dagen of na een verhoging is autorijden af te raden. Rijd je toch en veroorzaak je een ongeluk, dan kan dat gevolgen hebben voor je verzekering. Lees de bijsluiter en vraag je arts of apotheker om advies.
Werkt tramadol bij zenuwpijn?
Tramadol werkt bij zenuwpijn vaak minder goed dan bij andere pijn. Zenuwpijn heeft een andere oorsprong. Artsen schrijven daarvoor soms andere middelen voor, zoals gabapentine of pregabaline. Maar ook die kunnen afhankelijk maken; zie pregabaline: gebruik en risico’s.
Hoe herken je een tramadol verslaving?
Je bent mogelijk verslaafd aan tramadol als je het blijft nemen terwijl de pijn al minder is, of als je je zonder slecht voelt. Andere signalen:
- je neemt meer of vaker dan voorgeschreven;
- je bent eerder door je strip heen dan gepland;
- je zoekt nieuwe recepten of haalt het via andere wegen;
- je neemt het om je beter te voelen, niet tegen pijn;
- je krijgt klachten als je een dosis overslaat.
Hoe stop je met tramadol? 3 stappen
Je stopt met tramadol door geleidelijk af te bouwen met een arts, je pijn op een andere manier aan te pakken en hulp te zoeken als het niet lukt.
1. Bouw af volgens een schema van je arts
Plotseling stoppen kan heftige ontwenningsverschijnselen geven. Je huisarts maakt een afbouwschema waarin de hoeveelheid stap voor stap omlaag gaat, zodat je lichaam kan wennen. Verwacht klachten als:
- slapeloosheid en onrust;
- zweten en koude rillingen;
- angst, somberheid en prikkelbaarheid;
- spierpijn, diarree en misselijkheid.
Hoe je die klachten draaglijker maakt, lees je in ontwenningsverschijnselen: zo kun je ze verminderen.
2. Zoek andere manieren om met pijn om te gaan
Bespreek met je arts welke alternatieven bij jouw pijn passen:
- fysiotherapie en oefeningen;
- niet-opioïde pijnstillers zoals paracetamol, eventueel met een ontstekingsremmer;
- ontspanning en mindfulness;
- gezond eten, bewegen en goed slapen.
3. Zoek professionele hulp
Lukt afbouwen niet, of gebruik je meer dan voorgeschreven? Dan is begeleiding van de verslavingszorg verstandig. Soms is een korte opname nodig om de ontwenning veilig door te komen. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Wat je bij afbouwen van een vergelijkbaar middel kunt verwachten, lees je in afbouwen van oxycodon.
Tramadol voorschrijven of afbouwen kan alleen via een arts; wij zijn geen arts en geen kliniek. Wel weten we hoe lastig het is om toe te geven dat een pijnstiller van de apotheek je in zijn greep heeft. In een gratis gesprek kijken we samen of je het best bij je huisarts begint of direct bij de verslavingszorg. Vraag een gratis gesprek aan, dan bellen wij je terug.
Veelgestelde vragen
Hoe snel raak je verslaafd aan tramadol?
Dat verschilt per persoon. Bij dagelijks gebruik gedurende enkele weken kan je lichaam er al aan gewend raken. Gebruik het daarom zo kort mogelijk en alleen zoals voorgeschreven.
Hoe lang duren de afkickverschijnselen van tramadol?
De zwaarste klachten zijn meestal na een paar dagen tot een week voorbij. Onrust, slecht slapen en somberheid kunnen langer aanhouden. Met een goed afbouwschema zijn de klachten minder heftig.
Mag je alcohol drinken met tramadol?
Nee. Alcohol versterkt de verdovende werking en kan je ademhaling onderdrukken. Dat kan levensgevaarlijk zijn.
Kan ik zelf afbouwen zonder arts?
Dat raden we af. Je arts kan een veilig schema maken, je pijn in de gaten houden en ingrijpen als de ontwenning zwaar wordt. Kijk voor algemene informatie ook op Thuisarts.nl.
