Inhoud van dit artikel
Alcohol belast je nieren op drie manieren: je plast meer en droogt uit, je bloeddruk stijgt en je lever raakt beschadigd, wat de nieren extra werk geeft. Af en toe een glas doet gezonde nieren weinig. Jarenlang veel drinken vergroot wel de kans op blijvende nierschade, vooral bij hoge bloeddruk.
Het lastige is dat nierschade lang geen klachten geeft. Hieronder lees je wat er gebeurt, waar je op let en wat minderen of stoppen oplevert.
Wat doen je nieren eigenlijk?
Je nieren filteren afvalstoffen en overtollig vocht uit je bloed en maken daar urine van. Ze regelen ook de hoeveelheid zout en mineralen in je lichaam en helpen je bloeddruk op peil te houden. Alles wat dat evenwicht verstoort, en alcohol doet dat, laat ze harder werken.
Wat doet alcohol met je nieren?
Alcohol tast je nieren vooral indirect aan: via uitdroging, hoge bloeddruk en schade aan je lever. Hieronder de drie factoren op een rij.
1. Uitdroging en een verstoorde zoutbalans
Alcohol remt het hormoon vasopressine, dat normaal zorgt dat je lichaam vocht vasthoudt. Daardoor plas je meer en droog je uit. Je nieren moeten dan met minder vocht dezelfde afvalstoffen verwerken.
Met het vocht verlies je ook zouten en mineralen, zoals natrium en kalium. Die heb je nodig voor je spieren, zenuwen en hartritme. Een verstoorde balans kan zwakte, verwarring en hartritmestoornissen geven. Bij een avond flink drinken herstelt dat meestal vanzelf. Bij dagelijks zwaar drinken, vaak in combinatie met slecht eten en braken, wordt het een blijvend probleem.
2. Hoge bloeddruk
Regelmatig veel drinken verhoogt je bloeddruk, en hoge bloeddruk is een van de belangrijkste oorzaken van nierschade. De kleine bloedvaatjes in je nieren raken beschadigd, waardoor ze slechter filteren. Drink je veel en heb je al een hoge bloeddruk, dan is het risico op nierziekte groter.
3. Schade aan je lever
Lever en nieren werken samen bij het opruimen van afvalstoffen. Langdurig drinken kan leiden tot leververvetting en uiteindelijk levercirrose. Werkt je lever slechter, dan komen je nieren extra onder druk te staan. Bij een ernstig zieke lever kunnen de nieren zelfs mee ophouden met werken.
Wat alcohol verder met je lichaam en je hoofd doet, lees je in de gevolgen van alcohol op lichaam en geest.
Kan alcohol nierschade veroorzaken?
Ja. Langdurig en overmatig drinken kan bijdragen aan chronische nierziekte, en een zware drinkpartij kan in zeldzame gevallen acute nierschade geven.
- Acute nierschade: ontstaat plotseling, bijvoorbeeld na extreem veel drinken met ernstige uitdroging of een alcoholvergiftiging. Dat is een medisch noodgeval. Vaak herstellen de nieren als er op tijd wordt ingegrepen.
- Chronische nierziekte: de nieren verliezen langzaam hun vermogen om te filteren. Afvalstoffen hopen zich op. In het ergste geval leidt het tot nierfalen, en dan zijn dialyse of een niertransplantatie nodig.
Let ook op pijnstillers. Ontstekingsremmers zoals ibuprofen en diclofenac belasten de nieren ook. Wie na het drinken steeds naar zulke pillen grijpt, telt de risico’s bij elkaar op. Meer daarover in ibuprofen en alcohol.
Pijn in je zij of rug na alcohol: is dat je nieren?
Pijn in je rug of zij na het drinken komt lang niet altijd van je nieren. Vaak gaat het om spierpijn, een kater of uitdroging. Maar het kan ook wijzen op nierstenen of een ontsteking. Chronische nierschade zelf geeft juist meestal géén pijn.
Ga naar je huisarts als je last hebt van:
- pijn in je flank of onderrug die terugkomt of erger wordt;
- koorts samen met pijn in je zij;
- bloed in je urine, of donkere of schuimende urine;
- dikke enkels of benen, en steeds moe zijn;
- veel minder plassen dan normaal.
Met een simpel bloed- en urineonderzoek ziet de huisarts hoe je nieren werken. Drink je al lang veel, laat dan ook je bloeddruk en lever controleren. Je hoeft je daarvoor niet te schamen: een huisarts ziet dit vaker dan je denkt. Betrouwbare uitleg over nierklachten vind je op Thuisarts.nl.
Herstellen je nieren als je stopt met drinken?
Gedeeltelijk. Je vochtbalans en zouten herstellen snel, vaak binnen dagen tot weken. Je bloeddruk daalt bij veel mensen merkbaar als ze minderen of stoppen. Schade die al is ontstaan, herstelt niet altijd, maar stoppen voorkomt wel dat het verder achteruitgaat. Hoe eerder, hoe beter.
Wat stoppen nog meer oplevert, lees je in de voordelen van geen alcohol drinken.
Hoe bescherm je je nieren?
- Drink minder alcohol, of niet. Vooral grote hoeveelheden in één keer zijn belastend.
- Drink genoeg water, zeker als je toch alcohol drinkt.
- Laat je bloeddruk meten en neem medicatie als je arts dat adviseert.
- Eet gevarieerd en beperk zout.
- Stop met roken. Roken beschadigt ook de bloedvaten naar je nieren.
- Wees zuinig met ontstekingsremmers zoals ibuprofen en diclofenac.
Lukt minderen niet? Zo vind je hulp
Weet je dat drinken je gezondheid schaadt, maar lukt het niet om te stoppen? Dan is het tijd voor hulp, niet voor meer wilskracht. Je huisarts is het eerste aanspreekpunt. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Bekijk ook wat je kunt doen bij een alcoholverslaving.
Belangrijk voor je veiligheid: drink je al lange tijd dagelijks veel? Stop dan niet plotseling op eigen houtje. Afbouwen gebeurt onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts, omdat er zware ontwenning, insulten of een delier kunnen optreden. Bij acuut gevaar bel je 112.
Schrok je van een bloeduitslag, of weet je eigenlijk al lang dat het te veel is? Je hoeft niet te wachten tot je nieren het opgeven. Wij zijn geen kliniek, maar interventiespecialist Ilja Reiman en ik helpen je de hulp te vinden die bij je past. Vraag een gratis gesprek aan; we bellen je zelf terug.
Veelgestelde vragen
Waarom moet je zoveel plassen van alcohol?
Alcohol remt het hormoon vasopressine, dat je lichaam helpt vocht vast te houden. Daardoor maken je nieren meer urine aan en verlies je meer vocht dan je drinkt. Dat is ook een van de oorzaken van een kater.
Is af en toe een biertje slecht voor je nieren?
Bij gezonde nieren doet af en toe een glas weinig schade. Het risico zit vooral in regelmatig veel drinken, grote hoeveelheden in één keer en drinken in combinatie met hoge bloeddruk of een zieke lever. Heb je al een nierziekte, overleg dan met je arts.
Hoe weet ik of mijn nieren beschadigd zijn?
Vaak merk je het lang niet. Een bloed- en urineonderzoek bij de huisarts laat zien hoe goed je nieren filteren. Laat dat doen als je al jaren veel drinkt of een hoge bloeddruk hebt.
Welke drank is het slechtst voor je nieren?
Het gaat niet zozeer om de soort drank, maar om de hoeveelheid alcohol. Bier, wijn en sterke drank werken op dezelfde manier. Met sterke drank krijg je wel sneller veel alcohol binnen in korte tijd.
