Inhoud van dit artikel
Wettelijk is alcohol geen drug: het valt niet onder de Opiumwet maar onder de Alcoholwet, en je mag het vanaf 18 jaar gewoon kopen. Medisch gezien is alcohol wel een drug. Het is een verslavend middel dat je hersenen beïnvloedt, en de schade van een alcoholverslaving is vaak net zo groot als die van harddrugs.
Ik ben zelf ruim twintig jaar verslaafd geweest aan drank en drugs. Ik ken de klappen van de zweep van allebei. Daarom ben ik eerlijk: dat alcohol in de supermarkt ligt, maakt het niet onschuldiger.
Waarom is alcohol wettelijk geen drug?
Alcohol is wettelijk geen drug omdat het niet op de lijsten van de Opiumwet staat. In Nederland regelt de Alcoholwet de verkoop: geen alcohol onder de 18 en regels voor waar en wanneer het verkocht mag worden.
Die keuze is historisch en maatschappelijk, niet medisch. Alcohol hoort al eeuwen bij onze cultuur en is een gewoon product. Hetzelfde geldt voor tabak. Ook die valt niet onder de Opiumwet, terwijl het zeer verslavend is. Meer over die indeling lees je in softdrugs: wat is het en wat valt eronder?
Waarom is alcohol medisch gezien wel een drug?
Medisch is alcohol een drug, omdat het een stof is die je hersenen en je gedrag verandert en verslavend is. Alcohol remt je hersenen af: je reactievermogen, je oordeel en je remmingen nemen af.
- Het werkt op je beloningssysteem. Net als drugs zorgt alcohol voor dopamine, waardoor je het wilt herhalen.
- Je lichaam went eraan. Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect.
- Je kunt lichamelijk afhankelijk worden. Bij stoppen krijg je dan ontwenningsverschijnselen zoals trillen, zweten, onrust en in ernstige gevallen insulten of een delier.
- Het beschadigt je lichaam. Lever, hart, hersenen, maag en alvleesklier lijden onder langdurig drinken. Zie de gevolgen van alcohol op lichaam en geest.
Is alcohol een harddrug?
Officieel is alcohol geen harddrug, maar qua schade komt het in de buurt of gaat het er soms overheen. Alcohol is overal verkrijgbaar en sociaal geaccepteerd. Daardoor drinken veel mensen jarenlang te veel zonder dat iemand ingrijpt.
Voor iemand met een drankprobleem is het absurd makkelijk om aan alcohol te komen. Binnen een paar minuten staat er een fles op tafel, en niemand kijkt ervan op als je meerdere flessen koopt. Hele gezinnen lijden eronder, en alcohol speelt een rol bij veel ongelukken en geweld. Een vergelijking met andere middelen vind je in harddrugs en verslaving.
Wat is het verschil tussen een alcohol- en een drugsverslaving?
Het grootste verschil zit in het gedrag en in hoe de omgeving reageert. In de kern zijn beide verslavingen hetzelfde: je kunt niet meer zonder, en uiteindelijk eisen ze allebei hun tol.
Wat ik vaak zie: wie te veel drinkt, wordt vaak luidruchtig, emotioneel of agressief. Mensen met een alcoholprobleem gaan ’s avonds bellen met rare teksten of zelfs bedreigingen, en weten de volgende dag weinig meer. Ze zoeken juist gezelschap op. Wie verslaafd is aan drugs, trekt zich vaker terug en wil met rust gelaten worden.
Mijn ervaring is ook dat een alcoholverslaving vaak hardnekkig is. Omdat drank overal is, word je er de hele dag aan herinnerd. En de onderliggende problemen zitten vaak diep. Benieuwd of jij of iemand anders te veel drinkt? Lees de uiterlijke symptomen van een alcoholist.
Waarom is alcohol samen met drugs zo gevaarlijk?
Alcohol combineren met drugs of medicijnen is gevaarlijk omdat de effecten elkaar versterken. Je lichaam kan de combinatie vaak niet aan.
Belangrijk voor je veiligheid: alcohol samen met GHB, benzodiazepines, slaappillen of opiaten kan je ademhaling stilleggen. Alcohol met cocaïne belast je hart extra zwaar. Ben je lichamelijk afhankelijk van alcohol? Stop dan niet plotseling op eigen houtje, maar bouw af onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts, want er kunnen insulten of een delier optreden. Bij acuut gevaar bel je 112.
Hoe stop je met alcohol of drugs?
Je stopt met alcohol of drugs het veiligst met hulp: begin bij je huisarts, die kan beoordelen of je veilig kunt stoppen of moet afbouwen, en je doorverwijzen. Stoppen kan iedereen, volhouden is een ander verhaal. Daarvoor heb je steun nodig.
- Wees eerlijk tegen jezelf over hoeveel je drinkt of gebruikt.
- Vertel het aan iemand die je vertrouwt.
- Ga naar je huisarts, zeker als je dagelijks drinkt.
- Haal de drank uit huis en vermijd plekken en mensen die je laten drinken.
- Zoek lotgenoten, bijvoorbeeld via AA Nederland.
Meer opties vind je in alcoholverslaving: wat kun je doen? en in de veiligste manier om af te kicken van alcohol.
Omdat ik zag dat verslavingshulp beter kon, ben ik samen met Ilja Reiman Verslavingshulp Nederland begonnen. Ik weet hoe het voelt om je verloren en alleen te voelen, en ik weet ook dat herstel mogelijk is. Wij zijn geen kliniek, maar we luisteren naar je verhaal en helpen je de juiste hulp te vinden: huisarts, verslavingszorg, een kliniek of een interventie. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico).
Twijfel je of jouw drinken nog “gewoon” is? Vraag een gratis gesprek aan. We bellen je terug, je zit nergens aan vast en we oordelen niet.
Veelgestelde vragen
Is alcohol een softdrug?
Nee. Alcohol valt niet onder de Opiumwet en is dus juridisch geen softdrug en geen harddrug. Medisch is het wel een verslavend, psychoactief middel.
Is alcohol schadelijker dan drugs?
Dat hangt af van het middel en de hoeveelheid. Alcohol is schadelijker dan veel mensen denken, onder meer omdat zoveel mensen drinken en omdat het vrijwel elk orgaan aantast. Sommige drugs zijn per keer gevaarlijker, maar alcohol richt over de hele samenleving veel schade aan.
Kun je net zo verslaafd raken aan alcohol als aan drugs?
Ja. Een alcoholverslaving kan net zo zwaar zijn als een drugsverslaving, inclusief lichamelijke afhankelijkheid en gevaarlijke ontwenningsverschijnselen.
Mag ik zomaar stoppen met drinken?
Drink je weinig, dan is stoppen geen probleem. Drink je al lang dagelijks veel, overleg dan eerst met je huisarts. Plotseling stoppen kan dan gevaarlijk zijn.
