Inhoud van dit artikel
Van een seksverslaving spreek je als je seksueel gedrag niet meer onder controle hebt: je blijft doorgaan met seks, porno of masturbatie terwijl je ziet dat het je relatie, werk of gemoedsrust schaadt. Het gaat niet om hoe vaak je zin hebt, maar om controleverlies en lijden. Het is goed te behandelen.
Er hangt veel schaamte rond dit onderwerp. Daardoor blijven mensen er vaak lang alleen mee rondlopen. Dat is jammer, want praten is juist de eerste stap.
Wat is een seksverslaving?
Een seksverslaving is een dwangmatige behoefte aan seks of seksueel gedrag, waarbij je de controle over jezelf kwijtraakt. Je hoort er ook de woorden hyperseksualiteit en dwangmatig seksueel gedrag voor. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt het een dwangmatige seksuele gedragsstoornis en rekent het tot de impulscontrolestoornissen.
Het gaat een stap verder dan een hoog libido of een gezonde interesse in seks. Veel zin hebben is normaal. Een verslaving wordt het pas als de drang je leven gaat bepalen en je er niet meer mee kunt stoppen, ook als je dat wilt.
Het kan om verschillende dingen gaan: seks met wisselende partners, steeds aandringen bij je partner, urenlang porno kijken, dwangmatig masturberen of betaalde seks.
Wanneer heb je een seksverslaving?
Je hebt mogelijk een seksverslaving als seks je gedachten en dagen beheerst en je doorgaat ondanks de schade die het oplevert. Herken je deze signalen?
- Obsessief denken aan seks of porno. De gedachten zijn er bijna altijd en bepalen je dag.
- Verbergen en liegen. Je houdt je gedrag geheim voor je partner, familie of vrienden.
- Verwaarlozen. Werk, relaties, huishouden of zorg voor anderen schieten erbij in.
- Schaamte en schuld, maar niet kunnen stoppen. Je belooft jezelf dat het de laatste keer was, en toch gebeurt het weer.
- Aandringen bij je partner. Je blijft doordrammen, ook als je partner nee zegt of zich ongemakkelijk voelt.
- Risico’s nemen. Onveilige seks, geld uitgeven dat je niet hebt of gedrag dat je baan of relatie in gevaar brengt.
Seksuele gedachten hebben als je iemand aantrekkelijk vindt, is gewoon menselijk. Het verschil zit in de vraag of jij de gedachten hebt, of de gedachten jou.
Korte test: is seks voor jou een probleem?
Beantwoord deze vragen eerlijk voor jezelf, met ja of nee:
- Heb je het gevoel dat je geen controle hebt over je seksuele gedrag?
- Heb je vaker geprobeerd te minderen of te stoppen, zonder dat het lukte?
- Levert je gedrag ruzie, schuldgevoel, stress of problemen op je werk op?
- Gebruik je seks of porno om aan stress, verdriet, eenzaamheid of andere gevoelens te ontsnappen?
- Verberg je wat je doet voor de mensen om je heen?
Antwoord je op meerdere vragen ja, dan kan er sprake zijn van een seksverslaving. Deze test is geen diagnose. Het is wel een goede aanleiding om er met iemand over te praten, zoals je huisarts of een psycholoog.
Wat zijn de oorzaken van een seksverslaving?
Net als bij andere verslavingen ligt de oorzaak meestal dieper dan het gedrag zelf. Vaak speelt een combinatie van factoren:
- Emotionele pijn: seks wordt gebruikt om trauma, eenzaamheid of verdriet te verdoven.
- Stress en angst: klaarkomen geeft even ontspanning. Die opluchting duurt kort, en dan begint het opnieuw.
- Lage eigenwaarde: het verlangen naar bevestiging kan leiden tot dwangmatig seksueel gedrag.
- Het beloningssysteem in je hersenen: net als bij middelen leren je hersenen dat dit gedrag snel een goed gevoel geeft.
- Altijd beschikbaar: door internet is porno en contact met anderen nooit verder weg dan je telefoon.
Weten wat jouw triggers zijn, helpt enorm. Lees meer over de meest voorkomende triggers bij verslaving.
Wat doet een seksverslaving met je relatie?
Een seksverslaving zorgt in een relatie vaak voor wantrouwen, afstand en spanning. Geheimen en leugens maken het vertrouwen kapot. En als één van de twee steeds aandringt, voelt seks voor de ander al snel als een verplichting.
Wees daar heel duidelijk in: seks hoort vrijwillig te zijn, voor allebei. Als je partner nee zegt, is het nee. Zegt je partner alleen ja vanwege de druk, dan is er een grens overschreden. Voelt seks voor een van jullie als iets waar je niet echt voor kiest? Dan is dat een signaal om direct hulp te zoeken.
Het goede nieuws: openheid helpt. Praten over wat er speelt, zonder te verbergen, is de eerste stap. Daarna kun je samen afspraken maken waar jullie allebei achter staan. Ook onze tips bij relatieproblemen door verslaving kunnen helpen.
Belangrijk voor je veiligheid: voel je je onder druk gezet tot seks, of ben je bang voor je partner? Praat erover met je huisarts of iemand die je vertrouwt. Bij direct gevaar bel je 112. Voel je je door schaamte of schuld erg somber? Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113.
Hoe kom je van een seksverslaving af?
Je komt van een seksverslaving af door de onderliggende oorzaak aan te pakken en nieuwe patronen aan te leren, meestal met professionele hulp. Dit kun je zelf al doen:
- Erken het probleem. Tegenover jezelf en tegenover iemand die je vertrouwt. Je bent niet zwak, je hebt hulp nodig om een patroon te doorbreken.
- Zoek uit wanneer de drang opkomt. Na een zware dag, als je alleen bent, ’s avonds laat? Schrijf het op.
- Beperk de toegang. Blokkeer pornosites, verwijder datingapps en houd je telefoon ’s nachts uit de slaapkamer.
- Zoek een andere uitlaatklep voor spanning. Sporten helpt veel mensen om stress uit hun lijf te krijgen.
- Praat met je partner en maak samen afspraken, met respect voor elkaars grenzen.
- Zoek professionele hulp als het je alleen niet lukt.
Welke behandeling helpt bij seksverslaving?
Vaak wordt gewerkt met cognitieve gedragstherapie: je leert welke gedachten en gevoelens de drang aanwakkeren en hoe je anders reageert. Een psycholoog of seksuoloog kan ook kijken naar wat eronder zit, zoals trauma, angst of somberheid. Soms is relatietherapie zinvol.
Je huisarts is een goed eerste aanspreekpunt en kan je doorverwijzen. Behandeling in de ggz valt meestal onder de basisverzekering met een verwijzing (let op je eigen risico). Vraag bij je zorgverzekeraar na wat er in jouw situatie wordt vergoed. Heb je onveilige seks gehad, laat je dan ook testen op soa bij de huisarts of de GGD.
Vind je het lastig om hierover met je huisarts te beginnen? Dat snappen we. Vraag een gratis gesprek bij ons aan; we bellen je terug en je hoeft je nergens voor te schamen. We zijn geen kliniek, maar we zoeken met je uit welke hulp bij jou past.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak seks is te veel?
Er is geen getal waarboven het een verslaving is. Het gaat erom of je controle hebt en of het je of anderen schade doet. Iemand met veel zin en een partner die dat ook wil, is niet verslaafd.
Is seksverslaving een echte aandoening?
Ja. De WHO erkent de dwangmatige seksuele gedragsstoornis als aandoening. Het woord seksverslaving is de gangbare naam in het dagelijks leven.
Hoe ga ik om met de seksverslaving van mijn partner?
Bewaak je eigen grenzen: je hoeft nooit seks te hebben als je dat niet wilt. Benoem wat je ziet, vraag je partner hulp te zoeken en zoek ook steun voor jezelf, bijvoorbeeld via je huisarts.
Zijn er afkickverschijnselen bij seksverslaving?
Lichamelijke ontwenning zoals bij alcohol of drugs is er niet. Wel kun je in het begin onrust, prikkelbaarheid en sterke drang voelen. Dat zakt meestal als je nieuwe gewoontes hebt opgebouwd.
