Inhoud van dit artikel
Triggers bij verslaving zijn situaties, gevoelens, mensen of prikkels die de drang oproepen om te drinken, te gebruiken of te gokken. De meest voorkomende zijn stress, oude vrienden, feesten, emotionele pijn, verveling, schulden, mooie herinneringen aan gebruik, geuren, slecht slapen en succes. Wie zijn triggers kent en een plan heeft, verkleint de kans op terugval.
Deze lijst komt uit mijn eigen ervaring en uit de vele gesprekken die ik met verslaafden heb gevoerd. Herken je er een paar? Dan weet je waar je extra op moet letten.
Wat is een trigger bij verslaving?
Een trigger is een prikkel die je hersenen koppelen aan gebruik. Na jaren drinken of gebruiken heeft je brein geleerd: bij deze situatie, dit gevoel of deze geur hoort het middel. Zodra die prikkel opduikt, komt de drang vanzelf, ook als je al lang gestopt bent.
Triggers kunnen extern zijn (plekken, mensen, geuren) of intern (gevoelens, gedachten, vermoeidheid). Ze zijn vaak de aanleiding voor een terugval in oud gedrag, of het nu gaat om alcohol, drugs, gokken of iets anders. De drang die een trigger oproept, heet ook wel een craving; lees meer in cravings: wat is het?
Wat zijn de 10 meest voorkomende triggers?
1. Stress
Stress is een van de grootste triggers. Werkdruk, geldzorgen of problemen thuis kunnen ervoor zorgen dat je naar een middel grijpt om even te ontsnappen. Leren omgaan met stress is daarom een belangrijke stap in je herstel. Tips vind je in omgaan met stress.
2. Oude vrienden
Contact met vrienden die nog gebruiken, is een van de sterkste triggers. Hun gedrag roept herinneringen op en maakt de drang om mee te doen groter. Mijn eerlijke advies: breek met mensen die nog gebruiken. Dat is hard, maar zolang je met dezelfde mensen omgaat, krijg je dezelfde uitkomst.
3. Feesten en sociale situaties
Feesten, verjaardagen en uitjes waar gedronken of gebruikt wordt, zijn lastig, vooral als middelen een vast onderdeel waren van je sociale leven. In mijn eerste jaar van herstel kwam ik eigenlijk nergens meer. Dat was echt nodig om clean te worden en te blijven.
4. Emotionele pijn
Verdriet, eenzaamheid en boosheid maken je kwetsbaar. Veel mensen gebruikten juist om die gevoelens niet te hoeven voelen. Leren om emoties te verwerken zonder middel is een groot deel van herstel. Voel je je vaak alleen? Lees dan over eenzaamheid en een nieuw leven opbouwen.
5. Verveling
Zonder activiteiten of structuur ontstaat leegte. Vroeger vulde de verslaving die tijd, of gaf die spanning. Nieuwe, gezonde bezigheden zoals sport, werk, een hobby of vrijwilligerswerk zijn daarom geen luxe, maar noodzaak.
6. Schulden en vluchten voor rekeningen
Geldproblemen en de stress van openstaande rekeningen zijn een sterke trigger. Schaamte en machteloosheid maken vluchten aantrekkelijker dan aanpakken. Maar gebruik maakt de financiële situatie alleen maar erger, en dat geeft weer meer stress. Doorbreek die cirkel met kleine stappen: open je post, maak een overzicht en vraag hulp bij schuldhulpverlening van je gemeente of een budgetcoach.
7. Mooie herinneringen aan gebruik
Terugdenken aan de “leuke” of spannende tijden is verraderlijk. Je hoofd onthoudt de highs en vergeet de ellende. Schrijf op waarom je bent gestopt en lees het terug op het moment dat je gaat romantiseren.
8. Geuren en smaken
De geur van bier in een café, van wiet op straat of een maaltijd die je altijd at als je gebruikte, kan een sterke reactie oproepen. Je hoeft niet te schrikken als dat gebeurt: het is je brein dat een oude koppeling maakt. Loop door en richt je aandacht op iets anders.
9. Slecht slapen en vermoeidheid
Als je moe bent, ben je emotioneel en lichamelijk kwetsbaarder. Je neemt slechtere beslissingen en grijpt sneller naar iets om je beter te voelen. Vaste slaaptijden zijn daarom een stille, maar sterke bescherming.
10. Succes en beloningen
Het klinkt tegenstrijdig, maar ook goede dingen kunnen triggeren: een promotie, een behaald doel, een overwinning. De gedachte “dit moet gevierd worden” ligt dan op de loer. Bedenk vooraf hoe je wél viert, zonder middel.
Hoe ga je om met triggers?
Alle triggers vermijden is bijna onmogelijk, maar je kunt wel leren ermee om te gaan. Dit helpt:
- Maak je eigen lijst: schrijf op welke situaties, plekken, mensen en gevoelens bij jou de drang oproepen.
- Vermijd wat je kunt vermijden: zeker in het begin. Geen kroeg, geen afterparty, geen contact met je oude dealer.
- Plan vooruit: bedenk voor elke trigger wat je doet als hij opduikt. Wie bel je, waar ga je heen?
- Vervang de gewoonte: sporten, wandelen, een ademhalingsoefening of een nieuwe hobby.
- Let op de basis: heb je honger, ben je boos, eenzaam of moe? Dan ben je extra kwetsbaar. Zorg eerst daarvoor.
- Wacht de drang af: een craving voelt alsof hij blijft, maar zakt meestal binnen korte tijd weer weg als je er niet aan toegeeft.
Waar vind je hulp bij het omgaan met triggers?
In een goede behandeling leer je je triggers herkennen en er anders op te reageren. Cognitieve gedragstherapie is daar sterk op gericht; lees meer in cognitieve gedragstherapie: voorbeelden en oefeningen. Ook praten met lotgenoten helpt: zij kennen dezelfde valkuilen.
Je huisarts kan je doorverwijzen naar de verslavingszorg. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Op Jellinek vind je ook informatie over terugvalpreventie. Merk je dat steeds dezelfde triggers je terugtrekken? Bespreek het eens met iemand die die strijd kent. Vraag een gratis gesprek aan, dan bellen Ilja Reiman of ik je terug. Vrijblijvend, en wij zijn geen kliniek: we kijken samen welke hulp past.
Veelgestelde vragen
Gaan triggers ooit helemaal weg?
Ze worden met de tijd veel zwakker. In het begin kan een trigger je overvallen, later merk je hem nog wel op, maar heeft hij minder grip. Op moeilijke momenten kan een oude trigger soms nog opduiken; dan is het fijn als je een plan hebt.
Wat is het verschil tussen een trigger en een craving?
De trigger is de aanleiding, bijvoorbeeld stress of een geur. De craving is de drang die daardoor ontstaat. Als je je triggers kent, kun je de craving vaak voor zijn.
Moet ik al mijn oude vrienden opgeven?
Vrienden die nog gebruiken, vormen een groot risico. Afstand nemen is vaak nodig, zeker in het begin. Vrienden die je steunen en zelf niet gebruiken, zijn juist goud waard.
Wat doe ik als ik toch toegeef aan een trigger?
Stop zo snel mogelijk, vertel het aan iemand die je vertrouwt en kijk wat er gebeurde. Een uitglijder betekent niet dat alles voor niets was. Pas je plan aan en ga verder.
