Inhoud van dit artikel
- Wat is delirium tremens?
- Wanneer ontstaat delirium tremens?
- Wat zijn de symptomen van delirium tremens?
- Wat zijn alcoholdromen?
- Waarom krijg je een delirium als je stopt met drinken?
- Hoe wordt delirium tremens behandeld?
- Hoe voorkom je delirium tremens?
- Wat doe je als iemand een delirium tremens heeft?
- Waar vind je hulp als je wilt stoppen met drinken?
- Veelgestelde vragen
Delirium tremens is een levensgevaarlijke vorm van alcoholontwenning. Het ontstaat bij mensen die lang en veel dronken en plotseling stoppen, meestal twee tot drie dagen na het laatste glas. Kenmerken zijn ernstige verwardheid, trillen, zweten, een hoge hartslag en angstaanjagende hallucinaties. Het is een medisch noodgeval: bel 112.
Bij een delirium tremens dromen mensen als het ware terwijl ze wakker zijn. Dat is een van de engste dingen die ik ken.
Belangrijk voor je veiligheid: drink je al lange tijd elke dag veel? Stop dan nooit plotseling op eigen houtje. Afbouwen gebeurt onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts, omdat er zware ontwenning, insulten of een delier kunnen optreden. Combineer alcohol niet met benzo’s, GHB of opiaten: dat kan je ademhaling stilleggen. Ziet iemand dingen die er niet zijn, is hij verward of krijgt hij een aanval? Bel direct 112.
Wat is delirium tremens?
Delirium tremens, vaak afgekort tot DT, is de zwaarste vorm van ontwenning van alcohol. “Delirium” betekent een toestand van acute verwardheid, “tremens” verwijst naar het trillen. Het komt vooral voor bij mensen die jarenlang dagelijks grote hoeveelheden drinken en dan abrupt stoppen of flink minderen.
Zonder medische behandeling kan delirium tremens dodelijk zijn, onder meer door de enorme belasting op hart en bloedvaten, uitdroging en epileptische aanvallen.
Wanneer ontstaat delirium tremens?
Delirium tremens ontstaat meestal 48 tot 72 uur na het laatste glas alcohol, soms iets later. Daarvoor zijn er vaak al andere ontwenningsverschijnselen, zoals trillen, zweten, misselijkheid en onrust. Het risico is groter als je:
- al jaren dagelijks veel drinkt;
- eerder een delier of een insult had bij het stoppen;
- slecht eet of lichamelijk verzwakt bent;
- ook andere ziektes hebt, zoals een infectie of leverproblemen.
Welke klachten er in de dagen daarvoor komen, lees je in ontwenningsverschijnselen van alcohol.
Wat zijn de symptomen van delirium tremens?
De belangrijkste symptomen van delirium tremens zijn ernstige verwardheid, hallucinaties, trillen, zweten en een hoge hartslag en bloeddruk. Iemand in een delier weet vaak niet meer waar hij is, welke dag het is of wie er naast hem staat.
- ernstige verwarring en desoriëntatie;
- een hoge hartslag en bloeddruk;
- zweten, koorts en trillen;
- angst, paniek en onrust;
- beangstigende, levensechte hallucinaties;
- niet kunnen slapen en heftige nachtmerries;
- soms epileptische aanvallen.
Wat zijn alcoholdromen?
Met “alcoholdromen” bedoelen mensen de hallucinaties en nachtmerries die horen bij een delirium tremens. Ze zijn zo echt dat iemand niet meer weet wat droom is en wat werkelijkheid. Mensen in een delier kunnen bijvoorbeeld:
- beestjes, insecten of slangen zien of over hun huid voelen kruipen;
- stemmen horen die hen bedreigen of uitlachen;
- het gevoel hebben dat ze gevangen zitten in een andere werkelijkheid;
- dromen terwijl ze wakker zijn.
Die beelden leiden vaak tot paniek. Iemand die denkt dat hij in gevaar is, kan gaan vluchten of agressief reageren. Niet omdat hij dat wil, maar omdat zijn hersenen hem iets laten zien wat er niet is. Ga daarom niet in discussie, blijf rustig en zorg dat er medische hulp komt.
Let op: niet elke nare droom na het stoppen met drinken is een delirium. Veel mensen dromen de eerste weken levendig, soms zelfs over drinken. Dat is vervelend maar meestal onschuldig. Het verschil: bij een delirium is iemand ook overdag verward en niet goed aanspreekbaar.
Waarom krijg je een delirium als je stopt met drinken?
Je krijgt een delirium omdat je hersenen gewend zijn geraakt aan de dempende werking van alcohol. Om dat te compenseren, zetten ze zichzelf als het ware harder aan. Valt de alcohol ineens weg, dan blijft alleen die verhoogde activiteit over. Je zenuwstelsel raakt overprikkeld, met trillen, onrust, aanvallen en hallucinaties als gevolg.
Hoe wordt delirium tremens behandeld?
Delirium tremens wordt in het ziekenhuis behandeld. Artsen geven medicijnen om het overprikkelde zenuwstelsel tot rust te brengen, meestal benzodiazepinen. Daarnaast krijgt de patiënt vocht, voeding en vitamine B1 (thiamine), en worden hart, bloeddruk en ademhaling bewaakt.
Vitamine B1 is belangrijk omdat een tekort bij zware drinkers tot blijvende hersenschade kan leiden, zoals het syndroom van Korsakov. Lees meer in Korsakov-syndroom: wat is het?
Hoe voorkom je delirium tremens?
Je voorkomt delirium tremens door niet abrupt te stoppen als je lang en veel drinkt, maar af te bouwen onder medische begeleiding. Dat kan thuis met begeleiding van je huisarts of verslavingszorg, of tijdens een opname voor detox. Een arts schrijft dan vaak tijdelijk medicijnen voor die de ontwenning opvangen.
Waarom zelf “cold turkey” stoppen riskant is, lees je in cold turkey stoppen met alcohol. Hoe je het wel veilig aanpakt, staat in afkicken van alcohol: de veiligste manier. Informatie vind je ook op Thuisarts.nl.
Wat doe je als iemand een delirium tremens heeft?
Bel direct 112. Laat de persoon niet alleen, praat rustig en eenvoudig, en zorg voor een veilige omgeving zonder scherpe voorwerpen. Probeer hem niet vast te houden, tenzij hij zichzelf of anderen in gevaar brengt. Vertel de hulpdiensten hoeveel en hoe lang iemand dronk en wanneer hij stopte.
Waar vind je hulp als je wilt stoppen met drinken?
Wil je stoppen met drinken, begin dan bij je huisarts. Die kijkt of je veilig kunt afbouwen en verwijst je zo nodig door naar de verslavingszorg. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico).
Dat je wilt stoppen is goed. Doe het alleen niet alleen. Drinkt iemand in je omgeving al jaren elke dag en wil hij ineens stoppen? Of wil jij dat? Vraag een gratis gesprek met ons aan, dan bellen we je terug en kijken we samen hoe je veilig de juiste hulp krijgt. Wij zijn geen kliniek en geen arts; bij acute verschijnselen bel je altijd 112.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een delirium tremens?
Een delirium tremens duurt meestal enkele dagen. Met behandeling in het ziekenhuis is de kans op een goede afloop veel groter. Daarna kunnen slaapproblemen en vermoeidheid nog een tijd blijven.
Kun je overlijden aan delirium tremens?
Ja, zonder behandeling kan delirium tremens dodelijk zijn. Met snelle medische zorg overleven de meeste mensen het wel. Daarom is direct 112 bellen zo belangrijk.
Krijgt iedereen die stopt met drinken een delirium?
Nee. Het overkomt een kleiner deel van de mensen met een zware alcoholafhankelijkheid. Maar je weet vooraf niet of jij daarbij hoort. Daarom is overleg met een arts altijd nodig als je lang en veel dronk.
Zijn nachtmerries na het stoppen met alcohol normaal?
Ja, levendige dromen en nachtmerries komen veel voor in de eerste weken. Ze nemen meestal vanzelf af. Ben je ook overdag verward of zie je dingen die er niet zijn, zoek dan direct medische hulp.
