Inhoud van dit artikel
- Wat is dexamfetamine?
- Is dexamfetamine verslavend?
- Wat zijn de bijwerkingen en risico's van dexamfetamine?
- Wat is het verschil tussen Ritalin en dexamfetamine?
- Hoe lang werkt dexamfetamine?
- Waarom zou je stoppen met dexamfetamine?
- Hoe stop je met dexamfetamine?
- Waar vind je hulp bij een dexamfetamine verslaving?
- Veelgestelde vragen
Een dexamfetamine verslaving ontstaat als je het middel meer, vaker of anders gebruikt dan voorgeschreven, en niet meer zonder kunt. Dexamfetamine is een amfetamine die bij ADHD en narcolepsie helpt, maar bij misbruik leidt tot uitputting, angst en hartproblemen. Stoppen doe je in overleg met je arts, met begeleiding bij de dip daarna.
We horen dit in gesprekken steeds vaker: mensen die begonnen met een recept en merken dat het middel de baas is geworden. Je bent daarin niet de enige.
Wat is dexamfetamine?
Dexamfetamine is een stimulerend medicijn uit de amfetaminefamilie. Het verhoogt de hoeveelheid dopamine en noradrenaline in je hersenen. Daardoor kun je je beter concentreren, ben je minder impulsief en blijf je wakker.
Artsen schrijven het voor bij ADHD en ADD, vaak als alternatief voor methylfenidaat (Ritalin), en bij narcolepsie. Bij de juiste diagnose en goede controle kan het mensen echt helpen. Het probleem begint als het gebruik loskomt van dat doel.
Is dexamfetamine verslavend?
Ja, dexamfetamine kan verslavend zijn, vooral als je het zonder recept gebruikt, meer neemt dan afgesproken of het gebruikt om te presteren, af te vallen of door te halen. Het werkt op hetzelfde beloningssysteem als speed. Je lichaam went eraan, waardoor je steeds meer nodig hebt voor hetzelfde effect.
Medicinale dexamfetamine is zuiver en gecontroleerd, straatspeed niet. Maar chemisch zijn ze familie. Meer over die familie lees je in speed: wat je moet weten over amfetamine.
Signalen dat je afhankelijk bent
- je neemt meer of vaker dan je arts heeft voorgeschreven;
- je strip is eerder op dan gepland, of je regelt pillen buiten je recept om;
- je verpulvert of snuift tabletten voor een sneller effect;
- zonder voel je je leeg, moe of somber;
- je liegt over je gebruik of verstopt het.
Snuiven is extra riskant: het medicijn is gemaakt om te slikken. Snuiven geeft een hardere piek, meer kans op verslaving en schade aan je neus. Zie ook snuiven: wat zijn de risico’s?
Wat zijn de bijwerkingen en risico’s van dexamfetamine?
De bekendste bijwerkingen zijn slecht slapen, weinig eetlust, hoofdpijn, hartkloppingen en stemmingswisselingen. Bij langdurig of te hoog gebruik worden de risico’s groter.
- Hart en bloedvaten: hoge bloeddruk, snelle hartslag, ritmestoornissen.
- Psyche: onrust, angst, prikkelbaarheid, achterdocht en soms een psychose.
- Somberheid: als het middel uitwerkt of als je stopt, kun je je depressief voelen.
- Seksualiteit: meer of minder zin in seks; erectieproblemen komen zelden voor.
- Uitputting en isolement: je lichaam raakt op, en je trekt je terug van mensen.
Wat is het verschil tussen Ritalin en dexamfetamine?
Beide zijn stimulerende ADHD-medicijnen, maar ze zijn chemisch verschillend. Ritalin bevat methylfenidaat. Dexamfetamine is zelf een amfetamine en wordt vaak gekozen als methylfenidaat niet goed werkt. Allebei kunnen ze bij misbruik afhankelijk maken. Over Ritalin lees je meer in Ritalin verslaving: medicijnen afbouwen.
Hoe lang werkt dexamfetamine?
Een tablet of capsule dexamfetamine begint na 1 tot 2 uur te werken en werkt ongeveer 4 tot 8 uur. Hoe lang het bij jou werkt, verschilt per persoon. Merk je dat je steeds eerder een nieuwe tablet “nodig” hebt, dan is dat een signaal om met je arts te praten.
Waarom zou je stoppen met dexamfetamine?
Je stopt omdat misbruik je gezondheid, je relaties en je werk langzaam opvreet, terwijl het probleem waarvoor je het nam blijft bestaan. Pillen kunnen klachten onderdrukken, maar lossen de oorzaak niet op. We zien vaak dat mensen het ene probleem inruilen voor het andere.
Gebruik je het op voorschrift en werkt het goed? Dan is stoppen niet per se nodig. Het gaat om de vraag of jij het middel gebruikt, of het middel jou. Combineer je het met alcohol of drugs, lees dan ook ADHD, drank en drugs gaan niet samen.
Hoe stop je met dexamfetamine?
Je stopt het veiligst samen met je huisarts of de arts die het voorschreef. Plotseling stoppen kan extreme moeheid en trillen geven, dus meestal bouw je geleidelijk af. Je arts houdt je stemming in de gaten en kijkt naar andere manieren om je ADHD-klachten aan te pakken.
- Wees eerlijk tegen je arts over hoeveel en hoe je het echt gebruikt.
- Maak samen een plan. Stop niet zomaar op eigen houtje, en zoek zeker geen vervanger op straat.
- Verwacht een dip. Moeheid, veel slapen, honger, prikkelbaarheid en somberheid zijn in de eerste weken normaal.
- Pak de oorzaak aan. Therapie helpt je om te zien waarom je naar het middel greep: stress, prestatiedruk, onrust.
- Zorg goed voor je basis. Slaap, eten en beweging helpen je hersenen herstellen.
Belangrijk voor je veiligheid: pijn op de borst, een hart dat op hol slaat of verwardheid na gebruik: bel 112. In de periode na het stoppen kun je je erg somber voelen. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113.
Een medicijnverslaving wordt vaak onderschat. Omdat het van de apotheek komt, denken mensen dat het wel meevalt. Dat is niet zo.
Waar vind je hulp bij een dexamfetamine verslaving?
Je eerste aanspreekpunt is je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar verslavingszorg. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Anoniem informatie vind je bij Jellinek.
Vind je het lastig om eerlijk te zijn tegen de arts die je de pillen voorschrijft? Dat horen we vaker. Bespreek het dan eerst met ons. Vul het contactformulier in en Ilja Reiman of ik bellen je terug; dat gesprek is gratis. Wij zijn geen kliniek en geen arts, maar helpen je wel de juiste hulp te vinden.
Veelgestelde vragen
Is dexamfetamine hetzelfde als speed?
Niet precies, maar het is wel familie. Beide zijn amfetaminen. Dexamfetamine is een zuiver, gecontroleerd medicijn; speed is illegaal en de samenstelling is onvoorspelbaar.
Kan ik zomaar stoppen met dexamfetamine?
Nee, stop niet plotseling. Je kunt dan extreem moe worden, gaan trillen of erg somber worden. Je arts laat je meestal geleidelijk afbouwen en kijkt met je naar andere manieren om je klachten aan te pakken.
Kan dexamfetamine depressie veroorzaken?
Bij langdurig gebruik, als het uitwerkt of na het stoppen, kunnen somberheid en lusteloosheid optreden. Houdt dat aan of wordt het zwaar, bespreek het dan met je huisarts.
Mag ik alcohol drinken met dexamfetamine?
Liever niet. Dexamfetamine maskeert dat je dronken bent, waardoor je makkelijk te veel drinkt. Ook belast de combinatie je hart extra.
