Inhoud van dit artikel
Of je kind drugs gebruikt, merk je meestal aan een combinatie van veranderingen: vaak moe of juist onrustig, prikkelbaar, afvallen, geldproblemen, liegen over waar hij of zij was en een nieuwe vriendengroep. Eén signaal zegt weinig, want pubers veranderen sowieso. Zie je meerdere signalen tegelijk, ga dan rustig het gesprek aan.
Ik spreek vaak ouders van kinderen die gebruiken. Keer op keer stellen ze me dezelfde vraag: “Ben ik een slechte ouder?” Nee. Maar ik merk wel dat juist goede, betrokken ouders het soms lastig vinden om grenzen te stellen. Daar kom ik hieronder op terug.
Aan welke signalen zie je dat je kind drugs gebruikt?
De signalen hieronder kunnen wijzen op drugsgebruik, maar ook op stress, somberheid, pesten of gewoon de puberteit. Kijk dus naar het patroon, niet naar één los moment.
1. Altijd moe, of juist opgejaagd
Na wiet of hasj zijn jongeren vaak loom en ongemotiveerd. Na stimulerende middelen zoals cocaïne, xtc of 3-MMC zijn ze eerst druk en daarna volledig uitgeput. Ze slapen dan soms een hele dag in een zo donker mogelijke kamer om bij te komen.
2. Snel geïrriteerd en heftige uitbarstingen
Ik herinner me uit mijn eigen tienerjaren, toen ik gebruikte, dat mijn moeder vrijwel niets tegen me kon zeggen zonder een geïrriteerde reactie te krijgen. Ik zag alles als een persoonlijke aanval. In werkelijkheid was mijn lichaam uitgeput en voelde ik me somber.
Let vooral op woede-uitbarstingen over kleine dingen, waarbij je kind zichzelf echt niet meer in de hand lijkt te hebben. Dat is meer dan gewone puberteit.
3. Afvallen en een ander uiterlijk
Plotseling flink afvallen komt veel voor bij gebruik van stimulerende middelen. Ik was in mijn jeugd zelf zo mager dat ik letterlijk een botje met een velletje eromheen leek. Wat ik ook vaak zie: donkere kringen onder de ogen en een wat opgezet gezicht, terwijl het lichaam juist mager is.
4. Vaak ziek, vooral aan het begin van de week
Is je kind week na week ziek, en dan opvallend vaak op zondag, maandag of dinsdag? Dan is het lichaam waarschijnlijk aan het herstellen van het weekend. Dat kan door drugs komen, maar ook door veel alcohol.
5. Liegen over geld en over waar hij of zij was
Drugs kosten geld. Verdwijnt er regelmatig geld zonder dat daar aankopen tegenover staan, of klopt het verhaal over waar je kind was steeds niet? Dan is dat een duidelijk signaal. Zolang je kind thuis woont, mag je daar gerust naar vragen.
6. Overmatig zweten en grote pupillen
Zweet op het voorhoofd terwijl anderen het koud hebben, wijde pupillen en een bleke huid kunnen wijzen op recent gebruik van stimulerende middelen. Rode ogen en een vertraagde reactie passen meer bij wiet.
7. Een nieuwe vriendengroep
Mensen zoeken gezelschap dat past bij hoe ze zich op dat moment voelen. Wees daarom voorzichtig met uitspraken als “ik ben anders dan mijn vrienden”. Meestal sluit je kind zich aan bij een groep waarin hij of zij zich herkent.
8. Feesten, afterparty’s en heel laat thuiskomen
Niet iedereen op een techno- of housefeest gebruikt drugs, maar het komt er wel veel voor. Een duidelijke aanwijzing is als je kind regelmatig naar afterparty’s gaat, of steeds pas ver na de nacht thuiskomt met het verhaal dat er geen trein reed. Vaak wachten jongeren tot de werking voorbij is en hun ogen en gedrag weer normaal lijken.
9. Lang en vaak in de badkamer
Zit je kind ineens heel vaak en heel lang in de badkamer, met de kraan aan? De badkamer is een plek waar je de deur op slot kunt doen. Zie je dat patroon, dan is het tijd om vragen te stellen.
Wil je meer weten over wat jongeren gebruiken? Lees dan drugsgebruik onder jongeren in Nederland. Op Drugsinfo.nl van het Trimbos-instituut vind je ook informatie voor ouders.
Hoe begin je het gesprek met je kind?
Begin het gesprek op een rustig moment, als je kind nuchter is, en zonder te beschuldigen. Vertel wat je ziet en dat je je zorgen maakt. Zeg bijvoorbeeld: “Ik merk dat je de laatste tijd vaak moe en boos bent. Ik maak me zorgen. Wat is er aan de hand?”
- Niet als je kind onder invloed is. Komt je kind thuis van een feest, laat het dan eerst bijkomen. Word niet boos, geef een glas water en wees lief. Is je kind suf, verward of misselijk, laat het dan niet alleen. Is het slecht wakker te krijgen of ademt het vreemd, bel dan 112. Het echte gesprek voer je later.
- Luister meer dan je praat. Een preek zorgt ervoor dat je kind dichtklapt.
- Let op de reactie. Een kind dat niet gebruikt, reageert vaak verbaasd. Wordt je kind meteen boos en loopt het weg, dan speelt er waarschijnlijk meer.
- Spreek samen af wat je nu doet. Een volgend gesprek, de huisarts of hulp van buiten.
Moet je je kind een drugstest laten doen?
Een drugstest (bijvoorbeeld met een wattenstaafje in de mond) kan duidelijkheid geven, maar zie het niet als eerste stap. Een test die je kind gedwongen moet doen, kan het vertrouwen flink beschadigen. Bovendien toont een test alleen recent gebruik aan, en zegt hij niets over hoe ernstig het is.
Begin daarom met het gesprek. Overweeg een test pas als de signalen duidelijk zijn en je kind blijft ontkennen, en bespreek het liefst eerst met je huisarts. Is de uitslag positief, schakel dan hulp in in plaats van te straffen.
Hoe stel je grenzen als je kind drugs gebruikt?
Je stelt grenzen door duidelijke regels af te spreken en daar consequent aan vast te houden. Kinderen zoeken grenzen op, en alcohol en drugs horen daar vaak bij. Veel ouders willen niet te veel zeuren, maar daar gaat het vaak mis. Een tiener die nachtenlang bij vrienden slaapt zonder afspraken, heeft veel vrijheid en weinig houvast.
- Spreek tijden, geld en uitgaan duidelijk af.
- Financier het gebruik niet, ook niet indirect met los zakgeld zonder vragen.
- Grenzen stellen is geen straf. Het is een vorm van liefde en bescherming.
Bij oudere kinderen die blijven gebruiken en zich niet aan afspraken houden, kan het soms beter zijn dat ze zelfstandig gaan wonen en zelf hun kamer en boodschappen betalen. Dat is een zware beslissing. Wanneer het wel en niet verstandig is, lees je in verslaafde zoon loslaten: wanneer wel en wanneer niet. Neem zo’n stap niet alleen, maar bespreek hem met een hulpverlener.
Waar vind je hulp als je kind drugs gebruikt?
Je vindt hulp bij de huisarts, de jeugd- en verslavingszorg in je regio en bij instellingen zoals Jellinek, waar je als ouder ook zelf advies kunt vragen. Je hoeft niet te wachten tot je kind zelf hulp wil.
Is je kind al verslaafd, lees dan mijn kind is verslaafd: wat kan ik doen? en hoe help je iemand die verslaafd is. Staat je kind nergens voor open, dan kan een interventie een uitweg zijn.
Lig je wakker van de zorgen om je zoon of dochter? Bespreek het eerst met ons, nog voordat je kind er zelf aan toe is. Laat via het formulier weten dat je wilt praten, dan bellen Ilja Reiman of ik je terug. Dat gesprek kost niets. Wij zijn geen kliniek; we kijken samen welke hulp bij jouw kind en jouw gezin past.
Is je kind buiten bewustzijn, heeft het moeite met ademen of is het in gevaar? Bel dan direct 112.
Veelgestelde vragen
Ben ik een slechte ouder als mijn kind drugs gebruikt?
Nee. Ook kinderen uit warme, betrokken gezinnen gaan gebruiken. Wat wel helpt, is duidelijke grenzen stellen en in gesprek blijven. Schuldgevoel helpt niemand, actie wel.
Mag ik de kamer van mijn kind doorzoeken?
Zolang je kind thuis woont, ben jij verantwoordelijk. Bedenk wel dat stiekem zoeken het vertrouwen kan schaden. Een open gesprek werkt meestal beter dan een verrassing.
Is één keer experimenteren al een probleem?
Niet elk kind dat iets probeert, raakt verslaafd. Toch is het een reden om erover te praten, zeker bij jonge tieners, omdat het brein nog in ontwikkeling is. Over wiet bij jongeren lees je meer in cannabisgebruik onder jongeren.
Wat doe ik als mijn kind ontkent?
Blijf rustig en houd vast aan wat je ziet. Herhaal je zorgen, stel duidelijke afspraken en schakel hulp van buiten in als de signalen blijven. Je kunt ook zelf, als ouder, advies vragen bij je huisarts of de verslavingszorg.
