Inhoud van dit artikel
Harddrugs zijn middelen die volgens de Nederlandse Opiumwet een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid geven. Ze staan op lijst I van die wet. Bekende voorbeelden zijn cocaïne, heroïne, XTC/MDMA, speed, 3-MMC en LSD. Bezit, handel en productie zijn verboden. Softdrugs zoals wiet en hasj staan op lijst II; kleine hoeveelheden worden gedoogd.
Ik heb zelf ruim twintig jaar gebruikt en ben inmiddels al vele jaren clean. Hieronder lees je per middel wat het is, wat het risico is en wat ik er zelf van heb gezien.
Wat is het verschil tussen harddrugs en softdrugs?
Het verschil zit in hoe schadelijk de overheid een middel vindt. Harddrugs (lijst I) gelden als zeer schadelijk; softdrugs (lijst II) als minder schadelijk. Dat onderscheid is typisch Nederlands en bepaalt vooral de wet: wiet en hasj worden in kleine hoeveelheden gedoogd, harddrugs niet.
Let op: “soft” betekent niet onschuldig, en “legaal” ook niet. Alcohol valt niet onder de Opiumwet, maar richt veel schade aan. Meer over de andere kant lees je in softdrugs: wat valt eronder?
Welke soorten harddrugs zijn er?
Harddrugs kun je grofweg verdelen in oppeppers (stimulerende middelen), verdovende middelen en tripmiddelen. Hieronder de tien middelen waar ik de meeste vragen over krijg, inclusief drie die juridisch géén harddrug zijn maar wel in dit rijtje horen.
| Middel | Soort | Volgens de wet |
|---|---|---|
| Cocaïne | Oppepper | Harddrug (lijst I) |
| Heroïne | Verdovend (opiaat) | Harddrug (lijst I) |
| XTC / MDMA | Oppepper met tripeffect | Harddrug (lijst I) |
| Speed (amfetamine) | Oppepper | Harddrug (lijst I) |
| 3-MMC | Oppepper | Harddrug (lijst I) |
| LSD | Tripmiddel | Harddrug (lijst I) |
| Ketamine | Verdovend / dissociatief | Geneesmiddel; buiten de zorg niet legaal te verkrijgen |
| Wiet en hasj | Verdovend / licht tripmiddel | Softdrug (lijst II) |
| Alcohol | Verdovend | Legaal |
1. Cocaïne
Cocaïne is een sterke oppepper die een korte, intense roes geeft. Het risico zit in hoe snel je eraan gewend raakt en in de schade aan hart, hersenen en psyche. Het begint vaak met een paar keer per jaar en sluipt dan je leven binnen: liegen, geld lenen, ruzie.
Dit witte poeder heeft echt geprobeerd mijn leven te nemen. Pas ook op met “roze cocaïne”: die lijkt op coke, maar is een mengsel van andere middelen.
2. Heroïne
Heroïne is een opiaat en een van de meest verslavende middelen die er bestaan. Je lichaam raakt er snel aan gewend, waardoor je steeds meer nodig hebt. Het risico op een overdosis is groot, zeker in combinatie met alcohol, GHB of slaappillen. Behandeling is vaak intensief en duurt lang, soms met vervangende medicatie zoals methadon.
3. XTC
XTC is een pil met meestal MDMA als werkzame stof. Mensen gebruiken het voor euforie en verbondenheid op feesten. De risico’s zijn oververhitting, uitdroging of juist te veel water drinken, en somberheid in de dagen erna. Je weet bovendien nooit precies wat en hoeveel er in een pil zit.
Ik heb jarenlang XTC gebruikt en dacht dat ik wist wat ik deed. Dat beeld klopt niet: de pillen van nu zijn vaak sterker en onvoorspelbaarder dan vroeger.
4. MDMA
MDMA is de stof in XTC, maar dan als kristal of poeder. Veel mensen denken dat het “zuiverder” en dus veiliger is. Dat is een misvatting: de sterkte verschilt enorm. Bij veel en vaak gebruik kun je last krijgen van somberheid, angst en geheugenproblemen.
5. Speed (amfetamine)
Speed geeft energie en focus en is goedkoper dan cocaïne, wat het populair maakt. Het belast je hart en zenuwstelsel en kan psychoses veroorzaken. Langdurige gebruikers vermageren vaak sterk en slapen slecht. Ik heb mensen aan speed kapot zien gaan.
6. 3-MMC
3-MMC is een designerdrug die een tijd vrij te koop was. Sinds oktober 2021 is het verboden en sinds april 2024 staat het op lijst I van de Opiumwet. Omdat het “nieuw” is, wordt het onderschat. Het kan hartkloppingen, angst en uitdroging geven en mensen gebruiken het vaak in lange sessies. Het kan verslavend zijn.
7. LSD
LSD is een tripmiddel dat je waarneming sterk verandert. Lichamelijk verslavend is het niet, maar een bad trip kan heftig zijn en bij kwetsbare mensen een psychose uitlokken. Ik heb meerdere mensen in een bad trip zien raken. Bij sommigen komen beelden later terug (flashbacks).
8. Ketamine
Ketamine is een verdovingsmiddel uit de medische wereld dat ook recreatief wordt gebruikt. Je kunt je losgekoppeld voelen van je lichaam, tot in een zogenaamde K-hole. Juridisch is het een geneesmiddel, maar qua risico hoort het in dit rijtje: het kan verslavend zijn en bij vaak gebruik de blaas zwaar beschadigen.
9. Wiet en hasj
Wiet en hasj zijn softdrugs en worden gedoogd. Toch kunnen ze bij dagelijks gebruik leiden tot verslaving, concentratieproblemen en bij kwetsbare mensen tot psychoses. Het THC-gehalte is de afgelopen decennia flink gestegen. Bij zwaar gebruik zie ik vergelijkbare problemen als bij sommige harddrugs.
10. Alcohol
Alcohol is legaal en valt niet onder de Opiumwet. Toch is het een van de schadelijkste middelen: voor lever, hersenen, hart en psyche, en voor gezinnen. Wie zwaar afhankelijk is, mag niet zomaar stoppen, omdat de ontwenning gevaarlijk kan zijn. Lees ook is alcohol drugs?
Belangrijk voor je veiligheid: combineer geen middelen, zeker niet alcohol, GHB, heroïne of slaappillen met elkaar: dat kan je ademhaling stilleggen. Gebruik nooit alleen. Gaat het mis (bewusteloos, oververhit, pijn op de borst, verward), bel dan direct 112.
Welke harddrugs zijn het meest verslavend?
Heroïne, crack en cocaïne horen bij de meest verslavende middelen, samen met alcohol en GHB bij lichamelijke afhankelijkheid. Hoe snel je verslaafd raakt, hangt ook af van jou: je situatie, je geschiedenis en hoe vaak je gebruikt. Een uitgebreide lijst staat in de meest verslavende drugs.
Wanneer wordt gebruik een verslaving?
Gebruik wordt een verslaving als je niet meer kunt stoppen of minderen, terwijl je dat wel wilt, en het je leven schaadt. Mijn ervaring is dat de grens tussen “gezellig af en toe” en verslaving dun is. Je merkt het zelf vaak als laatste. Herken je jezelf? Lees dan wanneer ben je verslaafd aan drugs?
Hoe stop je met harddrugs?
Stoppen met harddrugs begint bij eerlijk zijn tegen jezelf en tegen één persoon die je vertrouwt. Ga daarna naar je huisarts: die kan je doorverwijzen naar verslavingszorg en kijkt of je veilig kunt stoppen. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Meer stappen lees je in stoppen met drugs: hoe doe je dat?
Anoniem advies kun je ook krijgen bij Jellinek. Liever eerst praten met iemand die zelf aan de harddrugs heeft gezeten? Dat kan. Wij zijn geen kliniek, maar samen met interventiespecialist Ilja Reiman zoek ik met je uit welke hulp bij je past. Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend: laat je gegevens achter en we bellen je terug.
Veelgestelde vragen
Is XTC een harddrug?
Ja. MDMA, de stof in XTC, staat op lijst I van de Opiumwet en is daarmee een harddrug.
Is wiet een harddrug?
Nee, wiet en hasj zijn softdrugs (lijst II) en worden in kleine hoeveelheden gedoogd. Dat betekent niet dat ze onschuldig zijn: dagelijks gebruik kan tot verslaving en psychische klachten leiden.
Waarom valt alcohol niet onder harddrugs?
Alcohol is een legaal genotmiddel en valt niet onder de Opiumwet. Dat is een historische en maatschappelijke keuze, geen teken dat het veilig is. Qua schade doet alcohol voor veel harddrugs niet onder.
Kun je in één keer stoppen met harddrugs?
Bij sommige middelen wel, maar overleg altijd eerst met je huisarts. Bij heroïne, GHB, alcohol en slaappillen is abrupt stoppen gevaarlijk en hoort afbouwen onder medische begeleiding.
