Inhoud van dit artikel
Xanax is de merknaam van alprazolam, een benzodiazepine die artsen voorschrijven bij angst en paniekaanvallen. Het werkt snel kalmerend, maar je lichaam went er ook snel aan, waardoor je afhankelijk kunt raken. Stoppen doe je nooit in één keer: je bouwt af met een schema van je arts.
Xanax wordt ook buiten het medicijnkastje gebruikt, als ‘drug’ om te ontspannen of bij te komen na een nacht stappen. Juist daar gaat het vaak mis. Hieronder lees je hoe Xanax werkt, wat de risico’s zijn en hoe je er veilig vanaf komt.
Belangrijk voor je veiligheid: stop nooit plotseling met Xanax of andere benzo’s als je ze langer gebruikt. Afbouwen gebeurt onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts, omdat er zware ontwenning, insulten of een delier kunnen optreden. Combineer Xanax nooit met alcohol, GHB of opiaten: dat kan je ademhaling stilleggen. Bij acuut gevaar bel je 112.
Hoe werkt Xanax?
Xanax versterkt de werking van GABA, de stof in je hersenen die zorgt voor rust en remming. Daardoor neemt angst af, ontspannen je spieren en word je slaperig. Het middel werkt snel en vrij kort.
Juist die snelle, korte werking maakt Xanax verslavender dan sommige andere benzo’s. Je voelt de rust snel komen en snel weer gaan, en je lichaam gaat erom vragen. Meer over deze groep medicijnen lees je in benzo: wat is het voor drugs?
Wat zijn de bijwerkingen van Xanax?
De bekendste bijwerkingen van Xanax zijn slaperigheid, sufheid en een slechter geheugen. Ook kun je je vlak of somber voelen.
- slaperigheid en sufheid;
- duizeligheid en slechtere coördinatie, met meer kans op vallen en ongelukken;
- concentratieproblemen en geheugenverlies;
- verwardheid;
- vlakke emoties of somberheid;
- minder zin in seks;
- bij langer gebruik: gewenning en afhankelijkheid.
Rijd geen auto als je Xanax gebruikt, tenzij je arts zegt dat het veilig is. Let ook op combinaties met andere middelen. Zelfs kruidenmiddelen zoals sint-janskruid kunnen de werking beïnvloeden. Bespreek alles wat je gebruikt met je arts of apotheker.
Is Xanax verslavend?
Ja. Al na enkele weken dagelijks gebruik kan je lichaam gewend raken aan Xanax. Daarom schrijven artsen benzo’s meestal maar voor korte tijd voor. Gebruik je het langer, dan heb je vaak meer nodig voor hetzelfde effect en krijg je klachten als je het niet neemt.
Het risico is groter als je Xanax gebruikt om je gevoelens weg te drukken, als je het combineert met alcohol of andere middelen, of als je het zonder recept gebruikt. Herken je dat? Lees ook over medicijnverslaving.
Waarom is ‘Xanax’ van straat of internet extra gevaarlijk?
Pillen die als Xanax worden verkocht buiten de apotheek, zijn vaak nep. Er zitten soms andere, veel sterkere stoffen in, zoals designer-benzo’s. Je weet dus nooit wat en hoeveel je binnenkrijgt. Dat maakt de kans op een overdosis en verslaving groter. Een voorbeeld van zo’n designer-benzo is bromazolam.
Waarom is Xanax met alcohol zo gevaarlijk?
Xanax en alcohol remmen allebei je hersenen en je ademhaling. Samen versterken ze elkaar. Je kunt buiten bewustzijn raken en je ademhaling kan stilvallen. Hetzelfde geldt voor GHB en opiaten. Lees meer in waarom een benzo met alcohol dodelijk kan zijn.
Hoe bouw je Xanax veilig af?
Je bouwt Xanax veilig af door met je arts een afbouwschema te maken en de hoeveelheid in kleine stappen te verlagen. Soms stapt de arts eerst over op een langer werkende benzo, die makkelijker af te bouwen is.
Tijdens het afbouwen kun je ontwenningsverschijnselen krijgen, zoals:
- slapeloosheid;
- angst en paniek, soms sterker dan vóór het gebruik;
- prikkelbaarheid en onrust;
- hartkloppingen, zweten en trillen;
- spierkrampen en spierpijn;
- bij abrupt stoppen: kans op insulten of verwardheid.
Hoe langzamer je afbouwt, hoe beter je lichaam zich kan aanpassen. Houd je aan het schema, ook als het tegenzit, en meld zware klachten direct bij je arts. Lukt het via de huisarts niet, dan kan de verslavingszorg je begeleiden.
Wat helpt tegen angst zonder Xanax?
Bij angst en paniek werken gesprekstherapieën vaak goed op de lange termijn, vooral cognitieve gedragstherapie. Ook ademhalingsoefeningen, mindfulness, beweging en een vast slaapritme helpen. Soms schrijft een arts een ander, niet-verslavend medicijn voor. Bespreek de mogelijkheden met je huisarts. Betrouwbare uitleg vind je op Thuisarts.nl.
Waar vind je hulp bij een Xanax-verslaving?
Je eerste stap is je huisarts. Die kan met je afbouwen of je doorverwijzen. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico).
Durf je het niet aan je huisarts te vertellen, of slik je pillen die niet van de apotheek komen? Ik ben zelf verslaafd geweest, onder meer aan slaappillen, dus ik oordeel niet. Vraag een gratis gesprek aan en Ilja Reiman of ik bellen je terug. We zijn geen arts en geen kliniek; we helpen je uitzoeken waar je veilig kunt afbouwen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag je Xanax gebruiken?
Benzo’s zoals Xanax zijn bedoeld voor kortdurend gebruik, meestal hooguit enkele weken. Gebruik je het langer, bespreek dan met je arts of en hoe je kunt afbouwen.
Hoe snel werkt Xanax?
Xanax begint meestal binnen een uur te werken. Die snelle werking is fijn bij paniek, maar vergroot ook het risico op verslaving.
Is Xanax zonder recept te koop?
Nee, Xanax is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar bij de apotheek. Wat buiten de apotheek wordt aangeboden, is vaak nep en kan gevaarlijke stoffen bevatten.
Kan ik zelf stoppen met Xanax?
Gebruik je het pas kort en af en toe, dan is het risico kleiner. Gebruik je het langer of dagelijks, stop dan nooit zelf in één keer, maar bouw af onder begeleiding van je arts.
