Inhoud van dit artikel
Zolpidem, bekend als Stilnoct, is een slaapmiddel dat alleen bedoeld is voor kort gebruik. Na een paar weken went je lichaam eraan, heb je meer nodig en slaap je zonder slechter dan ervoor. Het kan ook slaapwandelen en sufheid geven. Betere alternatieven zijn cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid, een vast slaapritme en soms melatonine.
Ik heb zolpidem zelf gebruikt en mijn ervaringen zijn slecht. Ik liep helemaal duizelig naar de wc, en het voelde erger dan drugs. Ik ben uiteindelijk gestopt met slaappillen en heb opnieuw leren slapen.
Belangrijk voor je veiligheid: gebruik je zolpidem al langer dan een paar weken? Stop dan nooit plotseling. Bouw af onder begeleiding van je huisarts, omdat er zware ontwenning en zelfs insulten kunnen optreden. Combineer zolpidem niet met alcohol, benzo’s, GHB of opiaten: dat kan je ademhaling stilleggen. Bij nood bel je 112.
Wat is zolpidem?
Zolpidem is een slaapmiddel uit de groep van de zogenoemde Z-drugs, net als zopiclon. Het werkt op dezelfde plek in je hersenen als benzodiazepines: het versterkt de remmende stof GABA, zodat je sneller in slaap valt. Artsen schrijven het voor bij ernstige slapeloosheid, en dan voor korte tijd.
Waarom is zolpidem verslavend?
Zolpidem is verslavend omdat je lichaam er snel aan gewend raakt. Na een tijdje werkt dezelfde hoeveelheid minder goed, en zonder pil slaap je slechter dan voordat je begon. Dan voelt het alsof je niet meer zonder kunt.
Zo ging het bij mij ook. Ik begon met een klein stukje pil en eindigde met een hele om te kunnen slapen. Binnen een paar maanden was ik afhankelijk. Zonder pil kon ik niet meer slapen, dacht ik. Meer over welke middelen hierin vergelijkbaar zijn, lees je in slaappillen die verslavend zijn.
Wat zijn de risico’s van zolpidem?
Naast afhankelijkheid heeft zolpidem een paar risico’s die je moet kennen.
Vreemd gedrag in je slaap
Een bekende bijwerking is dat mensen dingen doen terwijl ze niet echt wakker zijn: slaapwandelen, eten, bellen of zelfs autorijden, zonder dat ze het zich later herinneren. Dat is gevaarlijk voor jezelf en voor anderen. Merk je dit, overleg dan meteen met je arts.
Duizeligheid en vallen
’s Nachts opstaan onder invloed van zolpidem kan duizelig en wankel maken, zoals ik zelf merkte. Vooral bij ouderen geeft dat kans op vallen en botbreuken.
Sufheid de volgende dag
Soms ben je de ochtend erna nog niet helemaal helder. Wees voorzichtig met autorijden en werk waarbij je scherp moet zijn.
Ontwenningsverschijnselen
Stop je abrupt na langer gebruik, dan kun je last krijgen van angst, onrust, trillen, prikkelbaarheid en extra slecht slapen. In ernstige gevallen kunnen epileptische aanvallen optreden. Daarom bouw je af met hulp. Lees meer over ontwenningsverschijnselen en hoe je ze vermindert.
Minder herstellende slaap
Zolpidem helpt je in slaap te vallen, maar de slaap die je krijgt is niet hetzelfde als natuurlijke slaap. Op de lange termijn los je er je slaapprobleem niet mee op.
Wat zijn betere alternatieven voor zolpidem?
Betere alternatieven pakken de oorzaak van je slaapprobleem aan in plaats van het te dempen. Bespreek ze met je huisarts.
1. Cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid
Dit is de best onderzochte behandeling voor langdurige slapeloosheid. Je leert gedachten en gewoonten veranderen die je slaap verstoren, en je krijgt oefeningen voor ontspanning en een vast slaapritme. Het kan via een psycholoog, een praktijkondersteuner of online. Lees meer over cognitieve gedragstherapie.
Zelf heb ik slapen opnieuw geleerd met oefeningen. Slapen blijkt iets wat je kunt trainen. Sindsdien slaap ik goed zonder pillen.
2. Melatonine
Melatonine is een lichaamseigen hormoon dat je slaap-waakritme regelt. Het is niet verslavend en heeft weinig bijwerkingen. Het helpt vooral als je ritme verstoord is, bijvoorbeeld door een jetlag of wisseldiensten. Bij gewone slapeloosheid is het effect vaak beperkt. Vraag je huisarts of apotheker of het bij jou past.
3. Je leefstijl aanpassen
- Drink ’s avonds geen koffie, energiedrank of alcohol. Alcohol maakt je slaperig, maar je slaapt er slechter door.
- Ga elke dag op dezelfde tijd naar bed en sta op dezelfde tijd op, ook in het weekend.
- Leg schermen minstens een uur voor het slapen weg.
- Beweeg overdag, liefst buiten.
- Probeer ontspanning, zoals ademhalingsoefeningen of meditatie.
Uitleg en oefeningen vind je ook op Thuisarts.nl.
Hoe stop je veilig met zolpidem?
Je stopt veilig met zolpidem door samen met je huisarts een afbouwschema te maken. Hoe lang dat duurt, hangt af van hoe lang en hoeveel je hebt gebruikt. Verwacht dat je in het begin slechter slaapt; dat gaat over. Begin tegelijk met de alternatieven hierboven, zodat je iets hebt om op terug te vallen.
Gebruik je naast zolpidem ook alcohol, benzo’s of andere middelen, of lukt afbouwen niet? Dan kan verslavingszorg helpen. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Afhankelijk worden van voorgeschreven medicijnen gebeurt vaker dan je denkt; lees ook over medicijnverslaving.
Denk jij ook dat je zonder pil niet meer kunt slapen? Wil je daar eens over praten? Wij zijn geen arts of kliniek, maar we zoeken met je uit wie je bij het afbouwen het best kan helpen. Vraag een gratis gesprek aan; we bellen je terug en het kost je niets.
Veelgestelde vragen
Hoe snel raak je verslaafd aan zolpidem?
Bij dagelijks gebruik kan je lichaam er binnen enkele weken aan gewend raken. Daarom schrijven artsen het meestal maar voor korte tijd voor, of alleen voor af en toe.
Is zolpidem een benzo?
Nee, maar het werkt op dezelfde plek in je hersenen. De risico’s lijken daardoor sterk op die van benzodiazepines: gewenning, afhankelijkheid en ontwenning.
Mag ik alcohol drinken als ik zolpidem gebruik?
Nee. Alcohol versterkt het verdovende effect, met kans op vallen, geheugenverlies en een geremde ademhaling. Die combinatie kan levensgevaarlijk zijn.
Kan ik zolpidem af en toe gebruiken?
Soms schrijft een arts het voor om af en toe te gebruiken, bijvoorbeeld een paar nachten. Dat geeft minder kans op gewenning dan elke nacht. Spreek dit altijd met je arts af en houd je aan het voorschrift.
