Inhoud van dit artikel
Alcoholisme is een verslaving aan alcohol. Je voelt een sterke drang om te drinken, je verliest de controle over hoeveel en wanneer, en je blijft drinken terwijl je weet dat het je schaadt. Artsen noemen het alcoholafhankelijkheid of een stoornis in alcoholgebruik. Het is een erkende aandoening, geen gebrek aan wilskracht.
In mijn eigen leven heb ik gezien wat alcohol met iemand doet. Iemand bewusteloos aantreffen in zijn eigen braaksel, dat vergeet je niet.
Wat is alcoholisme precies?
Bij alcoholisme is drinken geen vrije keuze meer. Je lichaam en je hoofd zijn eraan gewend geraakt, waardoor je zonder drank onrustig wordt of lichamelijke klachten krijgt.
Een alcoholist is iemand die aan alcoholisme lijdt. Je drinkt niet meer alleen voor de gezelligheid of om te ontspannen, maar omdat je niet meer zonder kunt. Dat leidt vroeg of laat tot problemen met je gezondheid, je werk, je geld of je relaties.
Niet iedereen die veel of vaak drinkt, is alcoholist. Het verschil zit in afhankelijkheid en in de schade die het drinken aanricht in je dagelijks leven.
Hoe herken je alcoholisme?
Je herkent alcoholisme aan een vast patroon van kenmerken. Hoe meer daarvan kloppen, hoe waarschijnlijker het is dat er sprake is van alcoholafhankelijkheid.
- Sterke drang: je denkt veel aan drinken en de zin is moeilijk te negeren.
- Controleverlies: je drinkt meer of langer dan je van plan was.
- Tolerantie: je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect.
- Ontwenningsverschijnselen: trillen, zweten, misselijkheid, onrust of angst als je niet drinkt.
- Veel tijd kwijt aan drank: drinken, drank halen en bijkomen nemen een groot deel van je tijd in.
- Verwaarlozen: werk, school, gezin of het huishouden schieten erbij in.
- Opgeven van andere dingen: hobby’s, sport en vrienden zonder drank verdwijnen uit je leven.
- Doorgaan ondanks schade: je blijft drinken, ook al zie je dat het problemen geeft.
In de beginfase is alcoholisme vaak lastig te zien, ook voor jezelf. Wil je het voor jezelf of een naaste nagaan, lees dan wanneer je een alcoholist bent, met signalen, trucjes om drinken te verbergen en een korte zelftest.
Wat is het verschil tussen veel drinken en alcoholafhankelijkheid?
Het verschil is controle. Wie veel drinkt maar zonder moeite kan stoppen of minderen, is niet afhankelijk. Wie dat niet meer kan, of klachten krijgt zonder drank, is dat wel.
| Matig drinken | Te veel drinken | Alcoholafhankelijkheid | |
|---|---|---|---|
| Controle | Je kiest zelf | Soms meer dan gepland | Je bent de controle kwijt |
| Zonder drank | Geen probleem | Meestal geen probleem | Onrust, drang, lichamelijke klachten |
| Gevolgen | Weinig | Kater, ruzie, risico’s | Schade aan gezondheid, werk, relaties |
| Stoppen | Makkelijk | Lukt meestal met wat moeite | Lukt vaak niet zonder hulp |
Er zijn twee kanten aan afhankelijkheid. Bij lichamelijke afhankelijkheid krijgt je lichaam klachten als de alcohol wegvalt. Bij psychische afhankelijkheid heb je drank nodig om je goed te voelen of om met stress om te gaan. Meer hierover lees je in wat verslaving is: fysieke en psychische afhankelijkheid.
Hoe ontstaat alcoholisme?
Alcoholisme ontstaat meestal geleidelijk, door een mix van aanleg, psychische en sociale factoren. Er is zelden één oorzaak.
- Aanleg: komt verslaving in je familie voor, dan is je risico groter. Het is geen vast lot, wel een reden om op te letten.
- Psychisch: wie drinkt om stress, angst, somberheid of oude pijn te dempen, raakt sneller afhankelijk.
- Omgeving en gewoonte: een omgeving waar veel en vaak gedronken wordt, maakt het normaal.
- Je hersenen: alcohol beïnvloedt het beloningssysteem. Hoe vaker je drinkt, hoe meer je brein erop gaat rekenen.
Wat begint als een drankje om te ontspannen, wordt zo langzaam iets wat je nodig hebt. Daarom merk je het vaak pas als het al ver is.
Wat zijn de gevolgen van alcoholisme?
Alcoholisme raakt je lichaam, je geest en je hele omgeving. Hoe langer het duurt, hoe groter de schade.
- Lichamelijk: leverschade, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten, schade aan de hersenen (zoals het syndroom van Korsakov) en een groter risico op verschillende soorten kanker.
- Psychisch: angst, somberheid, slecht slapen en geheugenproblemen.
- Sociaal: ruzies, relaties die stuklopen, problemen op het werk, geldzorgen en eenzaamheid.
Een uitgebreider overzicht vind je in de gevolgen van alcohol op het lichaam en de geest.
Voel je je erg somber? Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113.
Is alcoholisme te genezen?
Herstel van alcoholisme is goed mogelijk, maar het vraagt langdurige inzet. Voor de meeste mensen betekent herstel dat ze helemaal niet meer drinken.
Je hersenen blijven gevoelig voor alcohol, ook na jaren nuchter. Daarom is “gewoon weer eentje nemen” voor de meeste mensen met alcoholisme geen veilige optie. Voor mij is één drankje ook geen optie meer. Dat voelt niet als straf, maar als vrijheid.
Hoe kom je van alcoholisme af?
Je komt van alcoholisme af door eerst veilig te stoppen, vaak met medische begeleiding, en daarna te werken aan de redenen waarom je dronk. Steun van anderen helpt je om het vol te houden.
Belangrijk voor je veiligheid: ben je lichamelijk afhankelijk en drink je al langere tijd elke dag veel? Stop dan niet ineens op eigen houtje. Dat kan zware ontwenning geven, met kans op toevallen of een delier. Ga eerst naar je huisarts of een verslavingsarts. Bij acuut gevaar: bel 112.
- Huisarts: het eerste adres. Die kijkt naar je gezondheid, helpt je veilig stoppen en kan je doorverwijzen.
- Verslavingszorg: gesprekken en therapie, ambulant of met opname in een kliniek. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico).
- Lotgenoten: groepen zoals de Anonieme Alcoholisten helpen je om nuchter te blijven.
Hoe je dat stap voor stap aanpakt, lees je in stoppen met alcohol. Een overzicht van alle hulpvormen staat bij wat je kunt doen tegen een alcoholverslaving.
Mijn ervaring is dat je met iemand met alcoholisme, als hij of zij nuchter is, meestal prima kunt praten. Ze weten heus wat er mis is. Ze weten alleen de uitweg niet. Daar helpen wij bij, voor jezelf of voor iemand om wie je geeft. Wij zijn geen kliniek, maar zoeken met je de hulp die past. Vraag een gratis gesprek aan, dan bellen we je terug. Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen alcoholisme en alcoholverslaving?
Er is geen verschil: het zijn twee woorden voor hetzelfde. Artsen gebruiken liever de termen alcoholafhankelijkheid of stoornis in alcoholgebruik.
Is alcoholisme een ziekte?
Ja, het is een erkende aandoening waarbij je hersenen veranderen door het drinken. Dat betekent niet dat je er niets aan kunt doen. Het betekent wel dat schaamte en zelfverwijt je niet verder helpen, en hulp wel.
Is alcoholisme erfelijk?
Aanleg speelt mee: komt verslaving in je familie voor, dan is je risico groter. Maar het is geen vaststaand lot. Omgeving, gewoontes en hoe je met stress omgaat, tellen net zo goed mee.
Kan iemand met alcoholisme later weer normaal drinken?
Voor de meeste mensen niet. Het risico dat je terugvalt in het oude patroon is groot. Daarom adviseren hulpverleners meestal om helemaal te stoppen.
