Wanneer ben je een alcoholist? Signalen en korte zelftest

Inhoud van dit artikel

1. Wanneer ben je een alcoholist? De belangrijkste signalen
2. Wanneer wordt gezellig drinken een probleem?
3. Hoe herken je een alcoholist in je omgeving?
4. Welke trucjes gebruikt een alcoholist om drinken te verbergen?
5. Korte zelftest: ben ik een alcoholist?
6. Wanneer is het tijd om te stoppen met drinken?
7. Wat kun je doen als je het herkent?
8. Veelgestelde vragen

Je bent een alcoholist als je de controle over je drinken kwijt bent: je drinkt vaker of meer dan je wilt, minderen of stoppen lukt niet, en je blijft drinken terwijl het je gezondheid, werk of relaties schaadt. Het gaat dus niet om hoeveel je drinkt, maar om de vraag of je nog zelf kunt kiezen.

Ik dronk zelf jarenlang te veel en wist dat eigenlijk best van mezelf. Het moeilijkste was niet het weten, maar het toegeven.

Wanneer ben je een alcoholist? De belangrijkste signalen

Hoe meer van de signalen hieronder je herkent, hoe groter de kans dat drinken een probleem is geworden. Eén signaal zegt al iets; meerdere tegelijk zeggen veel.

• Je kunt steeds meer hebben. Je hebt meer drank nodig om hetzelfde effect te voelen.
• Je krijgt klachten als je niet drinkt. Trillen, zweten, misselijkheid, onrust, prikkelbaarheid of angst, vaak ’s ochtends.
• Je drinkt ’s ochtends. Je neemt een slok om op gang te komen of om het trillen te laten stoppen.
• Je verliest de controle. Je neemt je voor om er één te nemen, maar het worden er vijf.
• Minderen lukt niet. Je hebt het vaker geprobeerd en valt steeds terug.
• Drank kost veel tijd. Je bent bezig met drinken, drank halen of bijkomen van een kater.
• Andere dingen schieten erbij in. Werk, gezin, hobby’s en afspraken lijden onder je drinken. Activiteiten zonder alcohol vermijd je liever.
• Je drinkt stiekem of liegt erover. Je zegt dat het er “maar twee” waren, terwijl je weet dat het er meer waren.
• Je hebt black-outs. Je weet de volgende dag niet meer wat je hebt gedaan of gezegd.
• Je neemt risico’s. Rijden onder invloed, ruzie of agressie als je gedronken hebt.

Wanneer wordt gezellig drinken een probleem?

Gezellig drinken wordt een probleem zodra drank een vaste functie krijgt: ontspannen, slapen, stress dempen of de dag doorkomen. Die overgang gaat bijna altijd langzaam en ongemerkt.

Het begint met een biertje na het werk of een wijntje bij het eten. Dan worden het er twee, daarna een fles, en op een gegeven moment drink je elke avond. Omdat het geleidelijk gaat, valt het je zelf het laatst op.

Het beeld van een alcoholist als iemand die onder een brug ligt, klopt meestal niet. Veel mensen met een drankprobleem werken gewoon, zorgen voor hun gezin en zien er verzorgd uit. Ook wie alleen in het weekend drinkt, maar dan tot het gaatje, kan een alcoholprobleem hebben.

Hoe herken je een alcoholist in je omgeving?

Je herkent een alcoholist vooral aan veranderd gedrag, aan typische karaktertrekken die door de verslaving ontstaan en aan lichamelijke tekenen. Let op het totaalbeeld, niet op één los moment.

Gedrag dat verandert

• Stemmingswisselingen: van uitgelaten naar somber of prikkelbaar, vooral als drank ter sprake komt of er even niets in huis is.
• Geheimzinnigheid: vaag doen over waar iemand was, smoesjes, liegen over kleine dingen.
• Terugtrekken: minder contact met familie en vrienden, afzeggen van afspraken waar geen alcohol is.
• Verantwoordelijkheden laten liggen: te laat op het werk, ziekmelden, rekeningen die blijven liggen.

Karaktertrekken die vaak opvallen

• Ontkennen en bagatelliseren: “Ik heb er maar één of twee gehad”, ook als iemand duidelijk dronken is. Momenten waarop het misging, worden vergeten of weggewuifd.
• De schuld bij anderen leggen: werk, stress of jij krijgen de schuld van het drinken.
• Manipuleren: emotionele chantage, geld lenen met een verhaal, jou verantwoordelijk maken voor zijn of haar welzijn. Ga daar niet in mee en geef geen geld.
• Impulsiviteit: roekeloos gedrag, plotselinge uitgaven, woede-uitbarstingen als iets niet loopt zoals gepland.

Lichamelijke tekenen

Denk aan een rood of opgezet gezicht, trillende handen, vermoeidheid, gewichtsverlies of juist een dikke buik, en een verwaarloosd uiterlijk. In het artikel over uiterlijke kenmerken van een alcoholist lees je per kenmerk wat je ziet en wat het kan betekenen.

Welke trucjes gebruikt een alcoholist om drinken te verbergen?

Veel alcoholisten zijn goed in verbergen hoeveel ze drinken. Dat komt door schaamte en door angst dat iemand zich ermee gaat bemoeien. Dit zijn trucjes die vaak voorkomen:

• Flessen verstoppen op vreemde plekken: in de tuin, achter meubels, in de kledingkast of in de auto.
• Drank mengen met frisdrank of overschenken in een mok of waterfles.
• Drinken als niemand thuis is, of ’s nachts als de rest slaapt.
• Al indrinken voordat je naar een feestje of etentje gaat.
• Kauwgom, pepermunt of parfum om de drankgeur te verbergen.
• Lege flessen ergens anders weggooien, zodat niemand ziet hoeveel het er zijn.

Uit eigen ervaring weet ik hoe vervelend het voelt als iemand je doorheeft. Toch raad ik je af om detective te spelen. Flessen zoeken, adem ruiken en controleren leveren vooral ruzie op. Zeg liever eerlijk wat je ziet en dat je je zorgen maakt.

Korte zelftest: ben ik een alcoholist?

Beantwoord de vragen hieronder eerlijk, alleen voor jezelf. Dit is geen medische diagnose; dat kan alleen een arts. Het helpt je wel om te zien waar je staat.

1. Drink ik vaker of meer dan ik eigenlijk wil?
2. Heb ik geprobeerd te minderen of te stoppen, zonder dat het lukte?
3. Heb ik door mijn drinken problemen op mijn werk, op school of thuis?
4. Krijg ik klachten zoals trillen, zweten of onrust als ik niet drink?
5. Drink ik weleens ’s ochtends om op gang te komen?
6. Heb ik weleens een black-out gehad na het drinken?
7. Drink ik om stress, verdriet of angst niet te voelen?
8. Maken mensen om mij heen zich zorgen, of lieg ik over hoeveel ik drink?

Antwoord je op één of meer vragen “ja”, neem dat dan serieus. Hoe meer ja’s, hoe duidelijker het signaal. Wil je wat meer houvast, doe dan ook de test of je verslaafd bent aan alcohol.

Denk je dat het wel meevalt, en drink je niet dagelijks veel? Probeer dan eens een maand niets te drinken. Lukt dat zonder moeite, dan geloof ik je. Lukt het niet, dan weet je genoeg.

Belangrijk voor je veiligheid: drink je al langere tijd elke dag veel, of krijg je trillen, zweten of onrust als je niet drinkt? Stop dan niet ineens op eigen houtje. Plotseling stoppen kan dan zware ontwenning geven, met kans op toevallen of een delier. Ga eerst naar je huisarts, die kan je veilig laten afbouwen. Bij acuut gevaar: bel 112.

Wanneer is het tijd om te stoppen met drinken?

Het is tijd om te stoppen zodra drinken je leven negatief beïnvloedt. Je hoeft niet te wachten tot je alles kwijt bent. Hoe eerder je stopt, hoe minder schade er is aan je lichaam, je werk en je relaties.

Zoek in elk geval hulp als:

• je merkt dat je niet meer kunt stoppen;
• je gezondheid, werk of relaties eronder lijden;
• je vaak liegt over je drinken;
• je lichamelijke klachten hebt, zoals trillen, zweten of black-outs;
• mensen om je heen zeggen dat ze zich zorgen maken.

Wat veel mensen vergeten, is hoe zwaar het is om alcoholist te zijn. Iedereen praat over hoe moeilijk stoppen is. Maar doordrinken kostte mij veel meer. Lees hoe je veilig stopt met alcohol en wat je de eerste tijd kunt verwachten.

Wat kun je doen als je het herkent?

Herken je de signalen bij jezelf, praat er dan met iemand over: je huisarts, iemand die je vertrouwt of met ons. Herken je ze bij een ander, kies dan een rustig moment en spreek je zorgen uit zonder verwijt.

Als het om jezelf gaat

Je huisarts is een goed eerste adres. Die kijkt naar je gezondheid, kan je helpen met veilig stoppen en kan je doorverwijzen naar verslavingszorg. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Meer over wat alcoholisme precies is en hoe het ontstaat, lees je in een apart artikel.

Als het om je partner, ouder of kind gaat

• Kies een goed moment: praat als de ander nuchter is, niet midden in een ruzie.
• Praat vanuit jezelf: “Ik maak me zorgen om je” werkt beter dan “Jij drinkt te veel”.
• Blijf rustig: boosheid en verwijten maken de ontkenning alleen sterker.
• Bied concrete hulp aan: bijvoorbeeld samen naar de huisarts gaan.
• Stel grenzen: geef geen geld, dek niets toe en zorg ook goed voor jezelf.

Dring je niet meer door? Dan kan een interventie helpen: een goed voorbereid gesprek met familie, onder begeleiding. Ik werk daarvoor samen met interventiespecialist Ilja Reiman. Welke hulpvormen er verder zijn, lees je bij wat je kunt doen tegen een alcoholverslaving.

Een gesprek met ons

Toen ik verslaafd was, voelde ik me erg alleen. Dat hoeft bij jou niet zo te zijn. Gaf de zelftest je een ongemakkelijk gevoel, over jezelf of over iemand van wie je houdt? Vraag een gratis gesprek aan. We bellen je terug en luisteren eerst. Wij zijn geen kliniek, maar we helpen je wel de weg te vinden naar je huisarts, de verslavingszorg, een kliniek of een interventie.

Veelgestelde vragen

Ben je een alcoholist als je elke dag drinkt?

Niet automatisch, maar elke dag drinken is wel een waarschuwing. De vraag is of je een dag zonder kunt, zonder onrust of zin die blijft zeuren. Lukt dat niet, dan is er waarschijnlijk sprake van afhankelijkheid.

Kun je alcoholist zijn als je alleen in het weekend drinkt?

Ja. Wie in het weekend telkens veel te veel drinkt, black-outs heeft of de controle verliest, heeft ook een alcoholprobleem. Dat het doordeweeks lukt om niet te drinken, betekent niet dat het meevalt.

Hoeveel moet je drinken om alcoholist te zijn?

Daar is geen vaste grens voor. Het gaat om controleverlies, drang en de schade die je drinken veroorzaakt. Iemand die minder drinkt dan een ander, kan toch verslaafd zijn.

Weet een alcoholist zelf dat hij verslaafd is?

Vaak wel, diep vanbinnen. Maar schaamte en angst maken toegeven heel moeilijk, dus wordt het ontkend of weggewuifd. Zo ging het bij mij ook: ik wist het, maar zei jarenlang dat het wel meeviel.