Inhoud van dit artikel
Fenibut (phenibut) is een kalmerend middel dat lijkt op GHB en benzodiazepines. Wie het gebruikt tegen angst, stress of slaapproblemen, kan er snel lichamelijk en geestelijk afhankelijk van raken. Stoppen geeft dan heftige ontwenning, met angst en slapeloosheid die erger zijn dan vóór het gebruik. Afbouwen gebeurt daarom altijd met een arts.
Belangrijk voor je veiligheid: gebruik je fenibut dagelijks? Stop dan nooit plotseling op eigen houtje. Afbouwen gebeurt onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts, omdat er zware ontwenning kan optreden, met in ernstige gevallen verwardheid, hallucinaties of insulten. Combineer fenibut niet met alcohol, GHB, benzodiazepines, slaappillen of opiaten: dat kan je ademhaling stilleggen. Bij acuut gevaar bel je 112.
Wat is fenibut?
Fenibut is een stof die in de jaren zestig in de Sovjet-Unie werd ontwikkeld als kalmerend middel. In Rusland wordt het nog steeds voorgeschreven bij slaapproblemen, angst, paniek en stotteren. De volledige naam is beta-fenyl-gamma-aminoboterzuur.
Fenibut werkt op hetzelfde remmende systeem in de hersenen als GABA, de stof die je zenuwstelsel tot rust brengt. Daardoor heeft het een verdovende en euforische werking die lijkt op GHB, en een angstremmend effect dat lijkt op benzodiazepines zoals diazepam.
In Nederland is fenibut niet geregistreerd als geneesmiddel. Het wordt online aangeboden, soms als ‘voedingssupplement’ of als middel om beter te presteren bij studie of sport. Voor die prestatieclaims is geen wetenschappelijk bewijs. Dat iets online te krijgen is, zegt niets over hoe veilig het is.
Waarom raken mensen verslaafd aan fenibut?
Mensen raken verslaafd aan fenibut omdat het in het begin precies doet wat ze zoeken: rust, minder angst en beter slapen. Maar het lichaam went er snel aan. Je hebt meer nodig voor hetzelfde effect, en zonder komen de klachten harder terug.
Zo ontstaat een vicieuze cirkel. Je neemt fenibut tegen angst of slapeloosheid, maar de ontwenning veroorzaakt juist angst en slapeloosheid. Dan voelt het alsof je het nodig hebt om te functioneren. Het onderliggende probleem, zoals stress of een angststoornis, wordt intussen niet behandeld.
Fenibut wordt online ook genoemd als hulpmiddel bij het afkicken van GHB. Dat is riskant: omdat de werking vergelijkbaar is, verplaats je het probleem alleen naar een ander middel. Wie wil stoppen met GHB, leest beter hoe je veilig stopt met GHB.
Wat zijn de effecten en bijwerkingen van fenibut?
Fenibut dempt het centrale zenuwstelsel. Gebruikers beschrijven een ontspannen maar toch opgewekt gevoel, minder angst, minder remmingen en meer zelfvertrouwen. Emoties en angsten vlakken af.
Daar staan bijwerkingen tegenover:
- sufheid en duizeligheid;
- misselijkheid en diarree;
- slappe spieren en spierkrampen;
- verwijde pupillen;
- een verhoogde hartslag en bloeddruk;
- een ‘kater’ de dag erna: moe, angstig, prikkelbaar en slecht slapen.
Fenibut werkt traag. Daardoor nemen mensen soms extra omdat ze denken dat het niet werkt. Dat vergroot de kans op een overdosis, met diepe sufheid of bewusteloosheid. Zeker in combinatie met andere dempende middelen is dat gevaarlijk.
Wat zijn de afkickverschijnselen van fenibut?
De afkickverschijnselen van fenibut zijn heftig en kunnen gevaarlijk zijn. Ze lijken op de ontwenning van GHB of benzodiazepines. Veel genoemde klachten zijn:
- sterke angst en paniek;
- ernstige slapeloosheid;
- onrust, trillen en prikkelbaarheid;
- somberheid;
- in ernstige gevallen verwardheid, hallucinaties of insulten.
Hoe heftig het is, hangt af van hoe lang en hoeveel je hebt gebruikt. Juist omdat het kan escaleren, is stoppen met fenibut iets wat je niet alleen doet. Meer over ontwenning in het algemeen lees je in ontwenningsverschijnselen verminderen.
Hoe stop je veilig met fenibut?
Je stopt veilig met fenibut door eerst naar je huisarts te gaan en samen een afbouwplan te maken. Wees eerlijk over hoeveel en hoe lang je het gebruikt. De arts kan je doorverwijzen naar de verslavingszorg, die vaker met dit soort middelen te maken heeft.
Afbouwen thuis of in een kliniek?
Bij lichter gebruik kan afbouwen vaak thuis, met goede begeleiding. Bij zwaar of langdurig gebruik, of als je ook andere middelen gebruikt, is een opname met medische begeleiding soms veiliger. Je arts of de verslavingszorg beoordeelt wat in jouw geval nodig is. Lees ook over ambulante behandeling, waarbij je thuis woont en gesprekken hebt.
Pak de oorzaak aan
Afbouwen alleen is niet genoeg. Als de angst, stress of slaapproblemen blijven, is de kans groot dat je weer naar een middel grijpt. Therapie, zoals cognitieve gedragstherapie, helpt je anders om te gaan met angst en piekeren. Ook vaste slaaptijden, bewegen en minder cafeïne maken verschil.
Waar vind je hulp bij een fenibut verslaving?
Je eerste stap is de huisarts. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Betrouwbare informatie over middelen vind je bij Drugsinfo van het Trimbos-instituut.
Begon je met fenibut om rustiger te worden en ben je nu banger om te stoppen dan je ooit was? Vraag een gratis gesprek aan en we bellen je terug. We zijn geen kliniek en geen arts, maar we helpen je de weg te vinden naar iemand die je veilig laat afbouwen. Meer over afhankelijkheid van pillen lees je in medicijnverslaving.
Veelgestelde vragen
Is fenibut verslavend?
Ja. Bij regelmatig gebruik kan zowel lichamelijke als geestelijke afhankelijkheid ontstaan, soms al binnen korte tijd. Je lichaam went eraan en zonder krijg je ontwenningsklachten.
Is fenibut legaal in Nederland?
Fenibut is in Nederland niet geregistreerd als geneesmiddel en wordt vooral online verkocht buiten de apotheek om. Dat het verkrijgbaar is, betekent niet dat het veilig is. De kwaliteit en sterkte zijn niet gecontroleerd.
Kan ik in één keer stoppen met fenibut?
Bij dagelijks gebruik niet. Plotseling stoppen kan zware ontwenning geven, met in ernstige gevallen verwardheid of insulten. Bouw af onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts.
Helpt fenibut bij het afkicken van GHB?
Nee, dat is geen goed idee. Fenibut werkt vergelijkbaar met GHB, dus je ruilt de ene afhankelijkheid in voor de andere. Afkicken van GHB hoort onder medische begeleiding te gebeuren.
