Inhoud van dit artikel
- Welke hulp bij verslaving is er?
- Wanneer heb je hulp nodig?
- Hoe zoek je hulp bij verslaving? In zes stappen
- Wat kun je verwachten van een behandeling?
- Is afkicken gevaarlijk?
- Wordt hulp bij verslaving vergoed?
- Hulp bij verslaving voor naasten
- Na de behandeling: terugval voorkomen
- Gratis eerste gesprek: wij helpen je de juiste hulp te vinden
- Veelgestelde vragen
Hulp bij verslaving begint meestal bij je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar de verslavingszorg, waar je ambulant (thuis wonend) of in een kliniek wordt behandeld. Dat valt meestal onder je basisverzekering, wel met eigen risico. Verder zijn er zelfhulpgroepen zoals AA, privéklinieken en, voor naasten, een interventie.
Toen ik zelf wilde stoppen, zocht ik het hele internet af. Er was veel algemene informatie, maar niemand legde uit wat je echt kon verwachten. Daarom zet ik het hier op een rij, met wat ik er zelf van heb geleerd.
Welke hulp bij verslaving is er?
Er zijn grofweg zeven soorten hulp bij verslaving. Welke bij jou past, hangt af van hoe ernstig je verslaving is, welk middel of gedrag het is en wat je zelf wilt.
| Soort hulp | Wat het is | Kosten |
|---|---|---|
| Huisarts | Eerste gesprek, lichamelijke check, verwijzing, soms begeleiding bij afbouwen | Geen eigen risico |
| Ambulante verslavingszorg | Je woont thuis en gaat regelmatig naar gesprekken of therapie | Meestal basisverzekering, eigen risico |
| Klinische opname en detox | Je verblijft een tijd in een kliniek, met medische begeleiding | Meestal basisverzekering, eigen risico |
| Privékliniek of privé behandelaar | Sneller en persoonlijker, buiten de vergoede zorg om | Meestal zelf betalen |
| Zelfhulpgroepen (AA, NA) | Lotgenoten die elkaar steunen, vaak met het 12 stappen programma | Gratis |
| Interventie | Familie gaat met een specialist in gesprek met iemand die geen hulp wil | Betaalde dienst, niet vergoed |
| Gratis eerste gesprek bij ons | Wij luisteren en helpen je de juiste hulp te vinden | Gratis |
De huisarts
Je huisarts is voor de meeste mensen de beste eerste stap. Die kent je gezondheid, kan inschatten of afkicken lichamelijk gevaarlijk is en kan je verwijzen. Zonder verwijzing wordt verslavingszorg meestal niet vergoed. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder je eigen risico.
Ambulante verslavingszorg
Bij een ambulante behandeling blijf je thuis wonen en ga je regelmatig naar een behandelaar. Dat kan variëren van een wekelijks gesprek tot een intensief dagprogramma. Zo kun je je werk en gezin blijven doen. Voor veel mensen is dit de eerste vorm van behandeling.
Klinische opname en detox
Ben je lichamelijk zwaar afhankelijk, of lukt het thuis niet, dan is een opname een optie. Je verblijft dan een tijd in een kliniek. Vaak begint dat met een detox onder medische begeleiding, gevolgd door therapie en nazorg. Hoe je een kliniek kiest, lees je in afkickkliniek in Nederland: zo kies je de juiste.
Zelfhulpgroepen
Bij zelfhulpgroepen zoals de Anonieme Alcoholisten en Narcotics Anonymous steunen lotgenoten elkaar. Je gaat naar bijeenkomsten, vaak meetings genoemd, en werkt met het 12 stappen programma. Het is gratis en je kunt anoniem blijven. Veel mensen gebruiken het naast een behandeling of als nazorg. Meer informatie vind je bij AA Nederland.
Interventie
Een interventie is bedoeld voor naasten van iemand die zelf geen hulp wil. Samen met een interventiespecialist, zoals Ilja Reiman, ga je eerlijk en zonder verwijten met die persoon in gesprek. Het doel is dat hij of zij hulp accepteert. Een interventie wordt niet vergoed door de zorgverzekeraar. Lees meer over hoe een interventie werkt.
Wanneer heb je hulp nodig?
Je hebt hulp nodig als het je niet meer lukt om zelf te minderen of te stoppen, terwijl je leven eronder lijdt. Je hoeft niet te wachten tot het helemaal misgaat. Herken je een paar van deze signalen, dan is het tijd om met iemand te praten:
- Je gebruikt meer of vaker dan je van plan was.
- Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect.
- Je voelt je ziek, onrustig of somber als je niet gebruikt.
- Je besteedt veel tijd aan gebruiken, regelen of bijkomen.
- Je werk, relatie, geld of gezondheid lijdt eronder.
- Je schaamt je en trekt je terug van familie en vrienden.
Dat geldt voor middelen zoals alcohol, drugs en medicijnen, maar ook voor gedragsverslavingen zoals gokken, gamen of eten. Bij mij ging het om een cocaïneverslaving in combinatie met alcohol: ik dronk niet vaak, maar als ik dronk, dan heel veel. Ik had het gevoel dat ik aan het verdrinken was.
Hoe zoek je hulp bij verslaving? In zes stappen
De weg naar hulp is eenvoudiger dan hij lijkt. Zo ziet hij er meestal uit:
- Praat erover. Met iemand die je vertrouwt, met je huisarts of met ons. Hardop zeggen dat er een probleem is, is vaak de moeilijkste stap.
- Ga naar je huisarts. Die kijkt naar je gezondheid en verwijst je door.
- Intakegesprek. De verslavingszorg brengt je situatie in kaart. Reken op veel persoonlijke vragen.
- Behandelplan. Samen met je behandelaar bepaal je wat je nodig hebt: ambulant, klinisch of een combinatie.
- Behandeling. Je werkt aan stoppen én aan de oorzaken van je gebruik.
- Nazorg. Vervolggesprekken, een zelfhulpgroep of steun bij werk en wonen helpen je om niet terug te vallen.
Eerlijk is eerlijk: dat intakegesprek vond ik vervelend. De vragen waren heel persoonlijk, en ik ben niet iemand die zich snel openstelt. Ik voelde me even machteloos, alsof ik als verslaafde in een systeem terechtkwam. Weet dat het erbij hoort: die vragen zijn nodig om een goed behandelplan te maken en de zorg vergoed te krijgen.
Wat kun je verwachten van een behandeling?
Een goede behandeling gaat niet alleen over stoppen, maar ook over waarom je gebruikt en hoe je anders met het leven omgaat. Veel gebruikte methoden zijn:
- Cognitieve gedragstherapie: je leert gedachten en gewoonten herkennen en veranderen die je gebruik in stand houden.
- Motiverende gespreksvoering: je vindt je eigen redenen om te veranderen.
- Het 12 stappen programma: een vaste structuur voor herstel, vaak samen met meetings.
- Schematherapie en EMDR: voor diepere patronen en oude trauma’s die achter de verslaving zitten.
- Gezinstherapie: je familie wordt betrokken, als jij dat wilt.
- Medicatie: soms, op voorschrift van een arts, om ontwenning of de drang te verminderen. Altijd in combinatie met therapie.
Hoe het bij mij ging
Omdat mijn concentratie slecht is, koos ik voor persoonlijke begeleiding in plaats van online informatie. Mijn ongemak verdween zodra ik mijn behandelaar ontmoette: een kleine man met een grote lach. Dat voelde meteen vertrouwd.
De helft van de tijd ging het over het leven, niet over mijn verslaving. In het begin snapte ik dat niet: ik kwam toch om te stoppen met cocaïne? Wat had ik aan praten over mijn familie of mijn jeugd? Toch zette ik door. Na een paar weken stond ik versteld van hoeveel ik over mezelf had geleerd.
Een groot keerpunt was dat ik leerde dat verslaving een ziekte is. Ik was zo boos op mezelf omdat het me niet lukte om te stoppen. Toen ik begreep waarom ik gebruikte, kon ik ook leren hoe ik moest stoppen.
Ik kreeg ook huiswerk: geen uren lesstof, gewoon een herhaling van het gesprek van die dag. En ik leerde omgaan met emoties. Vroeger dacht ik bij tegenslag ‘fuck it’ en greep ik naar drank of drugs. Nu heb ik andere manieren om met moeilijke gevoelens om te gaan. Uiteindelijk zei mijn behandelaar dat ik het zelf kon. We hebben nog steeds af en toe contact.
Is afkicken gevaarlijk?
Bij sommige middelen kan plotseling stoppen gevaarlijk zijn, omdat je lichaam eraan gewend is geraakt. Dat heet lichamelijke afhankelijkheid. Daarnaast bestaat geestelijke afhankelijkheid: je denkt steeds aan het middel en hebt het gevoel dat je niet zonder kunt. Bij veel verslavingen speelt allebei.
Belangrijk voor je veiligheid: ben je afhankelijk van alcohol, GHB, benzodiazepinen of slaappillen? Stop dan nooit plotseling. Afbouwen gebeurt onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts, omdat je anders zware ontwenning kunt krijgen, met kans op insulten of een delier. Combineer deze middelen niet met elkaar of met opiaten: dat kan je ademhaling stilleggen. Bij acuut gevaar bel je 112. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113.
Wordt hulp bij verslaving vergoed?
Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts. Je betaalt wel je eigen risico. Dat geldt voor ambulante behandeling, opname en detox, en ook voor de behandeling van gokverslaving.
- Huisarts: valt niet onder je eigen risico.
- Verslavingszorg met verwijzing: meestal vergoed, met eigen risico.
- Privékliniek of kliniek in het buitenland: meestal zelf betalen.
- Interventie: wordt niet vergoed.
- Zelfhulpgroepen en ons eerste gesprek: gratis.
Bij sommige gedragsverslavingen, zoals eten of gamen, is vergoeding minder vanzelfsprekend. Vraag het altijd na bij je zorgverzekeraar. Alle details lees je in wordt verslavingszorg vergoed?
Hulp bij verslaving voor naasten
Ook als partner, ouder of kind van iemand met een verslaving kun je hulp krijgen. Verslaving raakt het hele gezin. Veel instellingen voor verslavingszorg hebben spreekuren of groepen voor naasten, en ook bij ons kun je terecht voor een gesprek.
Wil je weten wat je zelf kunt doen? Lees dan hoe help je iemand die verslaafd is. Wil de ander echt geen hulp, dan kan een interventie de volgende stap zijn. Anonieme vragen over middelen kun je ook stellen bij de Jellinek.
Na de behandeling: terugval voorkomen
Herstel stopt niet na de laatste afspraak. Je brein en je lichaam hebben tijd nodig om nieuwe patronen aan te leren, en terugval komt vaak voor. Dat is geen mislukking, maar een signaal dat je extra steun nodig hebt.
- Blijf naar nazorggesprekken of meetings gaan, ook als het goed gaat.
- Werk aan structuur: vaste tijden, gezond eten en bewegen. Je lichaam moet weer aansterken.
- Ken je triggers en maak een plan voor moeilijke momenten.
- Bel op tijd iemand als het misgaat. Liever te vroeg dan te laat.
Gratis eerste gesprek: wij helpen je de juiste hulp te vinden
Wij zijn geen kliniek en geen behandelaar. Ilja Reiman en ik zijn ervaringsdeskundig: we weten hoe het voelt om vast te zitten en niet te weten waar je moet beginnen. Wij luisteren eerst, zonder vragenlijst. Daarna helpen we je de hulp te vinden die bij jou past: huisarts, verslavingszorg, een kliniek of een interventie.
Destijds vocht ik tegen mijn verslaving omdat ik wist dat mijn hart er elk moment mee kon stoppen. Het werd een zware tijd met een goed einde, en dat gun ik jou ook.
Kies vandaag één route uit het overzicht hierboven, of vraag een gratis gesprek aan als je na al deze opties nog niet weet waar je moet beginnen. We bellen je terug en jij vertelt in je eigen woorden wat er speelt. Samen bepalen we welke route bij je past en wat je eerste concrete stap is. Het gesprek is gratis en je zit nergens aan vast.
Veelgestelde vragen
Waar kan ik terecht voor hulp bij verslaving?
Begin bij je huisarts: die kan je doorverwijzen naar de verslavingszorg in je regio. Je kunt ook terecht bij zelfhulpgroepen zoals AA, of eerst een gratis gesprek met ons aanvragen om je opties op een rij te zetten. Bij acuut gevaar bel je 112.
Heb ik een verwijzing nodig?
Voor vergoede verslavingszorg wel, meestal van je huisarts. Voor zelfhulpgroepen, een privé behandelaar of een gesprek met ons heb je geen verwijzing nodig.
Kan ik anoniem hulp krijgen?
Zelfhulpgroepen zijn anoniem, en voor informatie kun je anoniem bij de Jellinek terecht. Voor een vergoede behandeling heb je een dossier nodig, maar dat valt onder het medisch beroepsgeheim. Je werkgever hoort er niets van, tenzij jij dat wilt.
Hoe lang duurt een behandeling?
Dat verschilt sterk. Een ambulante behandeling duurt vaak enkele maanden. Een opname kan een paar dagen tot enkele maanden duren, met daarna nazorg.
Wat als mijn naaste geen hulp wil?
Dwingen lukt meestal niet, maar je kunt wel iets doen. Zoek steun voor jezelf, praat eerlijk zonder verwijten, en overweeg een interventie met een specialist. Bij direct gevaar voor iemands leven bel je 112.
