Inhoud van dit artikel
Je bent verslaafd als je de controle over je gebruik of gedrag kwijt bent: je gebruikt meer of vaker dan je wilt, stoppen lukt niet, en je gaat door ondanks de nadelen voor je gezondheid, werk, geld of relaties. Het gaat dus niet om hoeveel je gebruikt, maar om wat het met je doet.
Ik heb mijn eigen verslaving jarenlang ontkend, tegenover mezelf en tegenover anderen. Ik deed het af als weekendgebruik en wilde niet zien dat ik stap voor stap achteruitging. Toch denk ik dat iedereen diep vanbinnen weet of hij verslaafd is. Deze test helpt je om eerlijk te kijken.
Test: ben je verslaafd? Beantwoord 5 vragen
Denk aan de afgelopen twaalf maanden en aan één middel of gedrag: alcohol, drugs, medicijnen, gokken, gamen of iets anders. Beantwoord elke vraag eerlijk met ja of nee, en tel aan het eind je aantal keer ja.
1. Verlies je weleens de controle?
Gebruik je vaak meer of langer dan je van plan was? Je zou er twee drinken en het werden er tien. Je zou om twaalf uur naar huis gaan en het werd zes uur.
2. Lukt het niet om te minderen of te stoppen?
Heb je jezelf weleens voorgenomen om te stoppen of minder te doen, en lukte dat niet of maar kort? “Morgen stop ik” zeggen en het niet doen, telt als ja.
3. Heb je steeds meer nodig?
Heb je meer nodig dan vroeger om hetzelfde effect te voelen? Bij gokken kan dat betekenen dat je om steeds hogere bedragen speelt om nog spanning te voelen.
4. Krijg je klachten als je niet gebruikt?
Word je onrustig, prikkelbaar, angstig, somber of trillerig als je een tijd niet gebruikt? Of slaap je slecht zonder? Ga je gebruiken om die klachten weg te krijgen? Dan is het antwoord ja.
5. Heeft het gevolgen voor je leven?
Heeft je gebruik gezorgd voor problemen op je werk, in je relatie, met je gezondheid of met geld? Lieg je erover of verberg je het? En ga je toch door?
Wat betekent je uitslag?
Deze test is een eerste spiegel, geen diagnose. Alleen een huisarts of hulpverlener in de verslavingszorg kan na een goed gesprek vaststellen of er sprake is van een verslaving. Gebruik je uitslag als richting:
| Aantal keer ja | Wat het kan betekenen |
|---|---|
| 0 of 1 | Weinig signalen van verslaving. Blijf wel eerlijk naar jezelf kijken, zeker als je gebruik toeneemt. |
| 2 of 3 | Er zijn duidelijke signalen. Het is verstandig om er met iemand over te praten, bijvoorbeeld je huisarts. |
| 4 of 5 | Grote kans dat je verslaafd bent. Wacht niet langer en zoek hulp. |
Twijfel je over één antwoord? Vraag dan iemand die je goed kent hoe hij het ziet. De mensen om je heen zien vaak eerder dan jij wat er aan de hand is.
Hoe herken je verslaving nog meer?
Naast de vijf vragen zijn er andere signalen die vaak meespelen:
- je denkt veel aan het middel of gedrag en plant je dag eromheen;
- je hebt hobby’s, sport of vrienden laten vallen;
- je gebruikt om stress, verdriet of verveling weg te drukken;
- je vergelijkt jezelf met anderen die “veel erger” zijn;
- je voelt schaamte en verbergt hoeveel je gebruikt.
Dat laatste punt herken ik goed. Zolang ik naar anderen kon wijzen, hoefde ik niet naar mezelf te kijken. Meer uitleg vind je in hoe herken je een verslaving? en in wat is verslaving: fysieke en psychische afhankelijkheid.
Een test per middel
Gaat het vooral om drinken, doe dan ook de test of je verslaafd bent aan alcohol. Gaat het om drugs, lees dan de 5 signalen van een drugsverslaving. Op Jellinek vind je anonieme zelftests per middel.
Wat doe je als je denkt dat je verslaafd bent?
Als je denkt dat je verslaafd bent, is de volgende stap: erover praten. Vertel het aan iemand die je vertrouwt en die zelf niet gebruikt. Maak daarna een afspraak met je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar de verslavingszorg. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico).
Belangrijk voor je veiligheid: ben je afhankelijk van alcohol, GHB, benzodiazepines, slaappillen of opiaten? Stop dan niet plotseling op eigen houtje, maar bouw af onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts. Bij acuut gevaar bel je 112. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113.
Scoorde je twee keer ja of meer, en vind je de huisarts nog een te grote stap? Praat dan eerst met ons. Ik heb zelf jarenlang gedacht dat het wel meeviel, dus je hoeft niets mooier te maken dan het is. Wij zijn geen kliniek, maar Ilja Reiman en ik helpen je de hulp te vinden die bij je uitslag past. Vraag een gratis gesprek aan; we bellen je terug en je zit nergens aan vast.
Veelgestelde vragen
Ben je verslaafd als je alleen in het weekend gebruikt?
Dat kan. Het gaat niet om hoe vaak, maar om controle en gevolgen. Kun je het weekend niet meer zonder, of heb je er doordeweeks last van, dan is dat een signaal. Ik noemde het zelf ook jarenlang weekendgebruik.
Is deze test een diagnose?
Nee. De test geeft een indruk. Een diagnose stelt alleen een arts of behandelaar na een uitgebreid gesprek. Gebruik de uitslag als reden om dat gesprek aan te gaan.
Kun je verslaafd zijn zonder lichamelijke afkickverschijnselen?
Ja. Bij gokken, gamen of bijvoorbeeld cocaïne is de afhankelijkheid vooral psychisch. Je hebt dan geen lichamelijke ontwenning, maar wel een sterke drang en controleverlies.
Wat als iemand anders zegt dat ik verslaafd ben?
Neem het serieus, ook als het pijn doet. Mensen die om je geven, zeggen dit meestal niet zomaar. Doe de test eerlijk en praat erover met je huisarts.
