Inhoud van dit artikel
Afkicken betekent stoppen met een middel waar je lichaam en hoofd aan gewend zijn, en daarna leren leven zonder. Het verloopt meestal in vier stappen: erkennen, ontgiften, de oorzaken aanpakken en terugval voorkomen. Bij alcohol, GHB, benzo’s en opiaten stop je nooit zomaar zelf: daar hoort een arts bij.
Ik ben zelf afgekickt van drank en drugs. Ik heb jarenlang geprobeerd het op eigen kracht te doen en het lukte me niet. Pas met hulp ging het wel. In dit artikel vertel ik wat afkicken inhoudt, wat je kunt verwachten en wat mij heeft geholpen.
Wat is afkicken precies?
Afkicken is het hele proces van stoppen met een verslavend middel en herstellen van de gevolgen. Het eerste deel is lichamelijk: je lichaam raakt de stof kwijt en moet wennen aan een leven zonder. Dat noem je ontgiften of detox.
Het tweede deel duurt langer en is minstens zo zwaar: je hoofd. Je leert waarom je gebruikte, hoe je met cravings omgaat en hoe je een leven opbouwt waarin het middel geen plek meer heeft. Stoppen lukt veel mensen wel een tijdje. Clean blijven is vaak het moeilijkste stuk.
Het maakt daarbij niet zoveel uit of je wilt afkicken van alcohol, drugs, medicijnen of gokken. De stappen lijken op elkaar. Wat verschilt, is hoe gevaarlijk het lichamelijke deel is.
Welke fasen heeft afkicken?
Afkicken verloopt bijna altijd in vier fasen. De volgorde is voor iedereen ongeveer hetzelfde, de duur verschilt per middel en per persoon.
- Erkennen: je geeft toe dat het middel de controle heeft overgenomen en je bent bereid hulp te zoeken. Zonder deze stap blijft elke andere deur dicht.
- Ontgiften: je lichaam raakt het middel kwijt. Bij sommige middelen moet dit onder medisch toezicht, omdat de ontwenning gevaarlijk kan zijn.
- Behandeling: je pakt de oorzaken aan en leert nieuwe manieren om met stress, verdriet en verleiding om te gaan. Bijvoorbeeld met cognitieve gedragstherapie, motiverende gesprekken of een 12-stappenprogramma.
- Herstel en nazorg: je houdt je herstel vast met steun van lotgenoten, therapie en een gezonde leefstijl. Hier wordt het echt gewonnen.
Toen ik nog gebruikte en zulke lijstjes las, vond ik het een berg werk. Iets in mij wist dat het tijd was, maar de stap voelde enorm. Achteraf klopt het: het is veel werk. Er bestaat geen wonderpil. Maar het is te doen, en je hoeft het niet alleen.
Kun je cold turkey afkicken?
Bij sommige middelen kun je in één keer stoppen, bij andere is dat levensgevaarlijk. Cold turkey betekent: van de ene op de andere dag stoppen, zonder afbouw en zonder medicijnen. Bij bijvoorbeeld cannabis, cocaïne of nicotine is dat zwaar maar lichamelijk meestal niet gevaarlijk.
Belangrijk voor je veiligheid: stop nooit plotseling op eigen houtje met alcohol (bij dagelijks zwaar drinken), GHB, benzodiazepinen (ook slaappillen en designer-benzo’s) of opiaten zoals heroïne, oxycodon of tramadol. Plots stoppen kan leiden tot zware ontwenning, insulten (epileptische aanvallen) of een delier. Bouw af onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts. Combineer deze middelen nooit met elkaar: samen kunnen ze je ademhaling stilleggen. Bij acuut gevaar bel je 112.
Stop je wel cold turkey met een middel waarbij dat kan? Reken dan op een paar zware weken. De eerste dagen zijn meestal het moeilijkst: je lichaam schreeuwt om wat het mist. Trillen, zweten, hartkloppingen en slecht slapen komen vaak voor. Daarna volgt een emotionele achtbaan van angst, prikkelbaarheid en somberheid. Dat hoort erbij en gaat over.
Twijfel je of het bij jouw middel veilig is? Vraag het je huisarts. Over alcohol lees je meer in cold turkey stoppen met alcohol en over de klachten zelf in ontwenningsverschijnselen en hoe je ze vermindert.
Hoe kun je afkicken van drugs? Drie dingen die mij hielpen
Afkicken van drugs lukt het best met hulp, een schone omgeving en een vaste structuur. Dit zijn de drie dingen die voor mij het verschil maakten.
1. Breek met slechte invloeden
Vertel de mensen om je heen dat je stopt. Toegeven is een groot deel van herstel. Zet daarna op een rij met wie je omgaat, en neem afstand van iedereen die je terugtrekt naar gebruik. Ook als je al twintig jaar bevriend bent.
Ik weet uit eigen ervaring hoe pijnlijk dat is. Maar wie jou naar beneden trekt, mist straks vooral een drink- of gebruiksmaatje. Niet jou als persoon.
2. Zoek hulp, ook als je denkt dat je het zelf kunt
Ik wilde jarenlang op eigen kracht stoppen en het lukte nooit. Pas toen ik behandeld werd, begreep ik waarom. Verslaving zit in je hersenen: stoppen is een oud patroon doorbreken en een nieuw patroon aanleren. Daar heb je mensen bij nodig die weten hoe dat werkt. Ik kreeg één-op-één begeleiding en bleef gewoon thuis wonen. Dat iemand met me meekeek, maakte voor mij het verschil.
3. Beweeg en geef je dag structuur
Na het stoppen heb je opeens heel veel tijd, en je eigen gedachten kunnen je gek maken. Lege dagen zonder ritme zijn een bekende valkuil voor terugval. Ga bewegen: wandelen, fietsen, de sportschool. Ik train nog steeds bijna dagelijks met een oude buddy. Het maakt je hoofd helder.
Welke hulp is er bij afkicken?
In Nederland kun je afkicken met ambulante hulp (je woont thuis), in deeltijd of met een opname in een kliniek. Wat past, hangt af van het middel, hoe lang en hoeveel je gebruikt, en hoe stabiel je thuissituatie is.
- Medisch begeleide detox: voor middelen waarbij plots stoppen gevaarlijk is. Een arts houdt je lichaam in de gaten en kan medicijnen geven tegen de ergste klachten.
- Cognitieve gedragstherapie: je leert gedachten en gewoonten herkennen die tot gebruik leiden en ze veranderen.
- Motiverende gespreksvoering: helpt je je eigen redenen om te stoppen helder te krijgen en vast te houden.
- Zelfhulpgroepen: zoals AA en NA, met het 12-stappenprogramma. Steun van mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, helpt veel mensen om vol te houden.
Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts. Let wel op je eigen risico. Meer over de vormen van hulp lees je in detoxen: hoe werkt dat en ambulante behandeling zonder opname.
Hoe blijf je clean na het afkicken?
Clean blijven lukt door steun, nazorg en nieuwe gewoonten die de lege plek van het middel opvullen. In je eigen omgeving is het vaak lastiger dan in een kliniek, omdat alle oude prikkels er weer zijn.
- Blijf in contact met mensen die hetzelfde hebben doorgemaakt. Zij begrijpen je zonder uitleg.
- Ga door met gesprekken bij een therapeut of hulpverlener, ook als het goed gaat.
- Leer je triggers kennen: plekken, mensen, gevoelens en tijden die zin in gebruik oproepen.
- Zorg goed voor je lichaam: bewegen, regelmatig eten, op tijd slapen.
- Stel kleine doelen en sta stil bij elke dag die je haalt.
Kijk ook naar waarom je ooit begon. Bij mij ontbrak het aan liefde voor mezelf. Als ik verdrietig was of het moeilijk had, greep ik naar drugs. In mijn hoofd was dat een oplossing, maar alles werd er alleen erger van. Ik zag mijn familie niet meer, stopte met sporten en mijn relatie stond onder druk. Pas toen ik dat onder ogen zag, kon ik echt verder. Gaat het toch een keer mis, lees dan hoe je omgaat met een terugval.
Wil je afkicken? Zo zet je de eerste stap
De eerste stap is hardop zeggen dat je wilt stoppen, tegen iemand die je kan helpen. Dat kan je huisarts zijn, iemand die je vertrouwt, of wij.
Toen ik besloot af te kicken, stond alles in het teken van overleven. Ik was klaar om te vechten voor mijn gezondheid. Sta jij nu op dat punt? Laat ons weten dat je wilt afkicken, dan bellen Ilja Reiman of ik je terug. Het eerste gesprek kost niets en je zit nergens aan vast. Wij behandelen zelf niet; we zoeken met je uit of je huisarts, de verslavingszorg, een kliniek of een interventie het beste past.
Wil je eerst meer lezen? Op Jellinek vind je betrouwbare informatie per middel. Mijn eigen verhaal lees je in hoe ik stopte met drugs.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt afkicken?
Het lichamelijke deel duurt meestal dagen tot enkele weken, afhankelijk van het middel. Het herstel van je hoofd en je leven duurt veel langer, vaak maanden tot jaren. Reken daarom niet alleen op de detox, maar ook op goede nazorg.
Kan ik thuis afkicken?
Bij veel middelen kan dat, zeker met ambulante begeleiding. Bij zwaar alcoholgebruik, GHB, benzo’s en opiaten doe je dat nooit alleen: daar hoort medische begeleiding bij, soms met opname. Overleg altijd eerst met je huisarts.
Wat kost afkicken?
Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts. Je betaalt wel je eigen risico. Privéklinieken zijn vaak niet of maar deels verzekerd en kunnen flink duur zijn.
Waarom val ik steeds terug na het afkicken?
Vaak omdat alleen het lichamelijke deel is aangepakt. De oorzaken, de oude vrienden en het gebrek aan structuur zijn er dan nog. Terugval betekent niet dat je gefaald hebt: het laat zien waar je nog hulp nodig hebt.
