Inhoud van dit artikel
Ben je verslaafd, vertel het dan eerst aan één persoon die je vertrouwt en die zelf niet gebruikt. Maak daarna een afspraak met je huisarts of verslavingszorg. Stop niet in je eentje abrupt met alcohol, GHB, benzo’s of opiaten, maar laat je begeleiden. Verander daarnaast je omgeving en bouw een vaste dagstructuur op.
Ik weet hoe het voelt om dit te typen. Toen ik verslaafd was, wist ik echt geen raad meer. Ik dronk en gebruikte ruim twintig jaar voordat ik hulp accepteerde. Hieronder lees je wat mij geholpen heeft en wat je vandaag al kunt doen.
Belangrijk voor je veiligheid: ben je afhankelijk van alcohol, GHB, benzodiazepines, slaappillen of opiaten? Stop dan nooit plotseling op eigen houtje. Afbouwen gebeurt onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts, omdat er zware ontwenning, insulten of een delier kunnen optreden. Combineer deze middelen niet: dat kan je ademhaling stilleggen. Bij acuut gevaar bel je 112. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113.
Hoe weet je zeker dat je verslaafd bent?
Je bent verslaafd als je dingen doet die je eigenlijk niet wilt, en stoppen of minderen niet lukt. Het is sterker dan jezelf. Eén keer iets gebruiken op een feest maakt je niet verslaafd. Maar kun je niet meer feesten, ontspannen of functioneren zonder, dan is er een probleem.
Eerlijk gezegd: de meeste mensen die dit zoeken, weten het eigenlijk al. Ik ook. Het is alleen een onderwerp waar je niet graag over praat. Twijfel je nog, lees dan hoe je een verslaving herkent.
Waarom lukt stoppen niet op wilskracht?
Stoppen lukt niet op wilskracht omdat verslaving je hersenen verandert. Het beloningssysteem schreeuwt om het middel, terwijl het deel dat remt en vooruitdenkt het onderspit delft. Je weet dat het fout gaat, maar je doet het toch.
“Dit is de laatste keer.” Als ik een euro had gekregen voor elke keer dat ik dat zei, had ik nu in een mooie auto gereden. In mijn hoofd ben ik duizenden keren gestopt. Toch bleef ik snuiven, zelfs toen mijn neus zo kapot was dat ik hem niet meer kon aanraken.
Ik vond mezelf zwak. Ik had meerdere bedrijven en een groot netwerk, dus waarom lukte dit niet? Mijn begeleider legde me uit dat verslaving een ziekte is die je hersenen ombouwt, en dat je eraan moet werken zoals aan elke andere aandoening. Dat was voor mij een keerpunt. Ik was niet zwak, ik had hulp nodig.
Ik ben verslaafd: wat moet ik doen? 8 stappen
Dit zijn de stappen die ik zelf heb gezet en die ik bij anderen steeds zie terugkomen. Begin bij stap 1. Je hoeft niet alles tegelijk te doen.
1. Geef toe dat je verslaafd bent
Ik heb jarenlang ontkend. Anderen gebruikten veel meer dan ik, dacht ik. Die vond ik junkies. De hele wereld was gek, behalve ik. Achteraf is dat bizar, want ik snoof en dronk zelf ook regelmatig. Zolang je naar anderen wijst, verandert er niets.
2. Vertel het aan iemand die je vertrouwt
Zeg het hardop tegen één persoon die zelf geen verslaving heeft. Verslaafden onder elkaar praten altijd over stoppen (“morgen stoppen we samen”), maar het komt er nooit van. Ook als die persoon je niet direct helpt, is het uitspreken een belangrijke stap: je erkent het probleem.
In mijn verslavingstijd had ik maar twee mensen met wie ik eerlijk kon praten: mijn toenmalige vriendin en Ilja Reiman. Ze hielpen me door de duisternis heen. Hulp kwam vaak uit een onverwachte hoek.
3. Ga naar je huisarts
De huisarts kan je doorverwijzen naar verslavingszorg en kijkt of je veilig kunt afbouwen. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Meer daarover lees je in wordt verslavingszorg vergoed?
4. Kies hulp die bij jou past
Er is geen vorm die voor iedereen werkt. Ik ging nooit naar groepsmeetings. Dat paste niet bij mij. Ik ging elke week naar een psycholoog die gespecialiseerd was in verslaving, en stap voor stap werd ik sterker. Ilja zweert juist bij groepen: na elke bijeenkomst is hij weer opgeladen. Lees ook naar meetings gaan: werkt het?
Niemand loopt overtuigd een eerste gesprek binnen, of het nu bij een psycholoog is of in een kliniek. De neiging om weg te rennen is normaal. Ga toch.
5. Neem afstand van mensen die gebruiken
Dit is de moeilijkste en de belangrijkste stap. Zolang je met dezelfde mensen omgaat, krijg je dezelfde uitkomst. Ik heb afscheid genomen van vrienden die ik al kende sinds de basisschool. Dat vond ik verschrikkelijk. Achteraf zie ik dat sommigen van hen er niet meer zijn. Was ik gebleven, dan was het mijn einde misschien ook geweest.
6. Vermijd verleiding en ken je triggers
Ben je op dieet, dan ga je niet in een snackbar zitten. Drink je te veel, dan ga je niet naar de kroeg. Gebruik je drugs, dan ga je niet naar een afterparty. Als ik mensen hoor terugvallen, gaat het bijna altijd hierom: ze pakken hun oude leven op en hopen op een andere uitkomst. Bekijk de meest voorkomende triggers.
7. Bouw een vaste dagstructuur op
Rust en regelmaat houden je overeind. Dit was mijn nieuwe basis:
- op tijd naar bed, tussen 22.00 en 23.00 uur;
- op tijd op, tussen 7.00 en 8.00 uur;
- elke dag minstens een half uur bewegen en een flink stuk wandelen;
- eten dat je energie geeft;
- rekeningen direct betalen;
- werken met een agenda.
Het lijkt veel, maar na een paar weken is het gewoon je routine. Door naar buiten te gaan en te sporten, leer je ook nieuwe mensen kennen. Dat doorbreekt het isolement.
8. Accepteer dat het tijd kost
Je bent niet in één keer gezond. Ik was binnen weken clean, maar het duurde ongeveer een jaar voordat ik was wie ik wilde zijn. Hoe eerder je accepteert dat herstel hard werken is, hoe makkelijker het wordt. Valt het een keer tegen, lees dan hoe je met een terugval omgaat.
Wat moet je juist niet doen als je verslaafd bent?
- Uitzonderingen maken. “Even 100 euro gokken” of “maar één lijntje” werkt niet. Je bent zo goed geworden in liegen tegen jezelf, dat je het nog gelooft ook.
- Anderen de schuld geven. Een zware jeugd of nare ervaringen zijn echt, en verdienen aandacht van een professional. Maar ze maken doorgaan niet beter.
- Wachten op je dieptepunt. Hoe langer je wacht, hoe meer je kwijtraakt: geld, gezondheid, mensen.
- Alleen blijven. Verslaving maakt je wantrouwig en eenzaam. Juist dan heb je mensen nodig.
Hoe voelt het om verslaafd te zijn, en wordt dat beter?
Verslaafd zijn voelt eenzaam, uitputtend en beschamend, en ja, het wordt beter. Je leeft in een waas. Bij mij was ik óf aan het gebruiken, óf in bed aan het bijkomen van de nacht ervoor. Zodra mijn dochter naar haar moeder ging, stond de dealer al om de hoek. Mensen die me wilden helpen, vond ik bemoeials.
De drang verdwijnt niet in één keer, maar wordt wel steeds kleiner. In de eerste dagen dacht ik er de hele dag aan, na een paar weken een paar keer per dag, na maanden af en toe. Tegenwoordig komt het een of twee keer per jaar op, meestal in een moeilijke periode. Dat is prima te managen.
Vroeger vond ik hulpverleners maar vreemde types. Nu zijn de mensen die me geholpen hebben als familie. Ze komen op mijn verjaardag. Ik ruilde mijn medegebruikers in voor mensen met hetzelfde doel: clean worden en clean blijven. Mijn hele verhaal lees je in mijn verhaal over stoppen met drugs.
Waar vind je hulp als je verslaafd bent?
Je vindt hulp via je huisarts, de verslavingszorg in je regio en zelfhulpgroepen. Op Jellinek kun je ook anoniem informatie en advies krijgen.
Doe vandaag stap 1 en 2: geef het toe aan jezelf en zeg het hardop tegen één persoon. Lukt dat niet, zeg het dan tegen ons: vraag een gratis gesprek aan. Na je aanvraag bellen Ilja Reiman of ik je terug. Je hoeft niets voor te bereiden; we vragen wat je gebruikt, hoe lang al en wat je al hebt geprobeerd. Daarna zoeken we samen de volgende stap: je huisarts, verslavingszorg, een kliniek of een interventie. Wij zijn zelf geen kliniek, en het gesprek is gratis en vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf stoppen met een verslaving?
Sommige mensen lukt het zelf, maar de meesten hebben hulp nodig. Bij alcohol, GHB, benzo’s en opiaten is zelf abrupt stoppen gevaarlijk. Overleg altijd eerst met je huisarts.
Moet ik naar een afkickkliniek?
Niet altijd. Veel mensen worden geholpen met ambulante zorg: gesprekken terwijl je thuis woont. Een opname is vooral nodig bij zware lichamelijke afhankelijkheid of als het thuis niet lukt.
Wie kan ik bellen als ik verslaafd ben?
Je huisarts is het eerste aanspreekpunt. Je kunt ook ons een aanvraag sturen, dan bellen we je terug voor een gratis gesprek. Bij acuut gevaar bel je 112, bij gedachten aan zelfdoding 113 of 0800-0113.
Hoe vertel ik aan mijn familie dat ik verslaafd ben?
Kies een rustig moment en wees eerlijk en kort: wat er speelt en dat je hulp wilt zoeken. Vaak hebben mensen om je heen al iets gemerkt. Eerlijkheid geeft meestal meer begrip dan je verwacht.
Ben je je hele leven verslaafd?
Veel ervaringsdeskundigen, ik ook, blijven alert, omdat de neiging op moeilijke momenten kan terugkomen. Maar dat betekent niet dat je je hele leven lijdt. Met de juiste keuzes en steun leid je een goed, vrij leven.
