Inhoud van dit artikel
Gameverslaving betekent dat je de controle over gamen kwijt bent: je speelt meer dan je wilt, gamen gaat voor alles en je blijft spelen terwijl je slaap, school, werk of relaties eronder lijden. De WHO erkent het als aandoening (gamingstoornis). Er is hulp voor, en je kunt zelf ook veel doen om de controle terug te krijgen.
Ik spreek regelmatig ouders die hun kind niet meer achter de computer of console vandaan krijgen, en partners die zich eenzaam voelen naast iemand met een headset op. Gameverslaving komt bij jongeren en volwassenen voor.
Wat is gameverslaving?
Gameverslaving is dwangmatig gamen waarbij andere activiteiten en verplichtingen naar de achtergrond verdwijnen. Het gaat niet om hoeveel je van games houdt, maar om controle. Kun je stoppen wanneer je dat wilt, of bepaalt het spel jouw dag?
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft de gamingstoornis opgenomen in haar lijst van ziekten. Daarbij kijkt ze naar drie dingen: je verliest de controle over het gamen, gamen krijgt voorrang boven andere bezigheden, en je gaat door ondanks duidelijke nadelen. Meestal speelt dat al langere tijd, vaak een jaar of meer.
Wanneer heb je een gameverslaving?
Je hebt mogelijk een gameverslaving als gamen centraal staat in je leven en je er niet mee kunt minderen, ook al wil je dat. Let op deze signalen:
- Je denkt veel aan gamen als je niet speelt, en plant je dag rond je sessies.
- Je speelt vaker of langer dan je van plan was.
- Je wordt prikkelbaar, onrustig of somber als je niet kunt gamen.
- Pogingen om te minderen mislukken steeds.
- Je verwaarloost school, werk, sport, vrienden of je huishouden.
- Je slaapt te weinig omdat je ’s nachts doorspeelt.
- Je liegt over hoeveel tijd je speelt.
- Je gamet om aan stress, eenzaamheid of nare gevoelens te ontsnappen.
Er is geen vast aantal uren waarboven je verslaafd bent. Iemand die op zaterdag vier uur speelt maar verder goed functioneert, is iets anders dan iemand die elke nacht doorgaat en niet meer naar school gaat. Kijk dus vooral naar controle en gevolgen.
Waarom zijn games zo verslavend?
Games zijn verslavend omdat ze ontworpen zijn om je steeds een volgende beloning te geven. Een nieuw level, een betere uitrusting, een rang omhoog, een dagelijkse bonus. Je hersenen krijgen telkens een kleine dosis dopamine en willen meer.
Voor veel mensen bieden games ook iets wat ze in het echte leven missen. Succes, erkenning, vrienden, of gewoon even geen stress. Dat maakt het spel des te aantrekkelijker en de echte wereld des te lastiger. Wil je meer weten over dat beloningssysteem, lees dan over een dopamine detox.
Ik zie ook dat gamers sneller in andere schermverslavingen terechtkomen, zoals porno of online gokken. Ze zijn gewend aan snelle prikkels en beloningen op een scherm. Daar mag je als ouder of partner extra op letten.
Wat zijn de gevolgen van een gameverslaving?
Een gameverslaving raakt je lichaam, je stemming en je contact met anderen. De meest voorkomende gevolgen zijn:
- Lichamelijk: te weinig beweging, slecht eten, vermoeidheid en een verstoord slaapritme.
- School en werk: slechtere cijfers, verzuim, achterstand of ontslag.
- Sociaal: minder echte vrienden, ruzies thuis en steeds meer terugtrekken op de eigen kamer. Vaak speelt eenzaamheid een grote rol.
- Psychisch: prikkelbaarheid, angst en somberheid.
Gamen is overigens niet altijd slecht. In revalidatie wordt soms met speciale games gewerkt om denkvermogen en motoriek te verbeteren. Het probleem ontstaat als het spel je leven overneemt.
Belangrijk voor je veiligheid: voel jij of je kind zich erg somber of zie je geen uitweg meer? Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113. Bij direct gevaar bel je 112.
Mijn kind gamet de hele dag: wat kan ik doen?
Als je kind de hele dag gamet, helpt het om duidelijke afspraken te maken en er tegelijk iets anders tegenover te zetten. Alleen verbieden werkt zelden. Alleen laten begaan ook niet.
- Maak samen afspraken over wanneer en hoe lang er gegamed wordt, en wat er gebeurt als die niet worden nagekomen.
- Haal schermen uit de slaapkamer, zeker ’s nachts.
- Zorg voor alternatieven: een sport, zwemmen, buiten zijn, iets samen doen. Je kind moet in de buitenlucht komen.
- Steek er zelf tijd in. Veel ouders weten wat er moet gebeuren, maar zien op tegen de strijd. Een kind achter een scherm geeft ook rust. Wees daar eerlijk over.
- Werken afspraken niet? Dan kan het nodig zijn dat de computer of console een tijd het huis uit gaat.
Een tiener die de hele dag op zijn kamer zit, lijkt misschien veilig. Dat is het niet. Blijf in gesprek en vraag ook waarom je kind zo graag in die andere wereld is. Meer tips voor ouders lees je in mijn kind is verslaafd: wat kan ik doen?
Mijn partner wil alleen nog maar gamen
Wil je partner alleen nog gamen, maak dan je eigen grenzen duidelijk en houd hem of haar verantwoordelijk voor het gedrag. We zien vaak hetzelfde patroon: de computer gaat aan, de headset gaat op en er is geen contact meer. De ander voelt zich eenzaam in de eigen relatie.
Zeg wat je ziet en wat het met je doet, op een rustig moment. Waarschuwen is goed, maar grenzen stellen werkt beter. Erkent je partner het probleem niet of weigert hij of zij iets te veranderen, dan mag je ook voor jezelf kiezen. Accepteert je partner wel hulp, dan kan er weer ruimte komen voor jullie samen. Lees ook onze tips bij relatieproblemen door verslaving.
Hoe stop je met gamen?
Je stopt of mindert met gamen door het spel minder bereikbaar te maken, je tijd anders in te vullen en uit te zoeken waarom je speelt. Deze stappen helpen:
- Wees eerlijk over je speeltijd. Houd een week bij hoeveel je echt speelt.
- Kies: minderen of stoppen. Lukt minderen steeds niet, dan is een periode helemaal stoppen vaak makkelijker.
- Stel grenzen in: gebruik schermtijdinstellingen en verwijder de games die je het meest vasthouden.
- Zet de console of pc uit je slaapkamer en speel niet meer na een vaste tijd.
- Vul de tijd met iets lichamelijks: sporten, wandelen, iets met je handen doen. Juist beweging helpt om de onrust te verminderen.
- Zoek echte contacten op, ook als dat in het begin ongemakkelijk voelt.
- Kijk naar de oorzaak. Waar vlucht je voor? Stress, verveling, eenzaamheid, somberheid? Daar ligt de echte sleutel.
Gaat het vooral om je telefoon en sociale media? Lees dan ook over social media verslaving.
Welke hulp is er bij gameverslaving?
Bij gameverslaving kun je terecht bij je huisarts, een psycholoog of de verslavingszorg. Vaak wordt gewerkt met cognitieve gedragstherapie: je leert waarom je wilt vluchten uit de echte wereld en bouwt nieuwe gewoontes op. Bij jongeren worden ouders daar meestal bij betrokken. Voor volwassenen valt professionele verslavingszorg meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Voor jongeren onder de 18 loopt hulp via de gemeente (jeugdhulp).
Loop je vast met afspraken over schermtijd, of weet je niet of het nog ‘gewoon veel gamen’ is? Leg het aan ons voor. We zijn geen kliniek, maar we luisteren en wijzen je de weg naar hulp die past, voor jezelf, je kind of je partner. Vraag een gratis gesprek aan; wij bellen terug.
Veelgestelde vragen
Hoeveel uur gamen per dag is te veel?
Er is geen vaste grens. Het wordt een probleem als gamen ten koste gaat van slaap, school, werk, beweging en contact met anderen, en als het je niet lukt om te minderen.
Is gameverslaving een echte verslaving?
Ja. De WHO erkent de gamingstoornis als aandoening. Het is een gedragsverslaving: er komt geen middel aan te pas, maar het beloningssysteem in je hersenen reageert op een vergelijkbare manier.
Moet ik de console van mijn kind weghalen?
Begin met duidelijke afspraken en alternatieven. Worden afspraken steeds niet nagekomen en lijdt je kind er duidelijk onder, dan kan het nodig zijn de console een tijd weg te doen. Leg uit waarom, en bied iets anders aan.
Wordt behandeling van gameverslaving vergoed?
Voor volwassenen valt professionele verslavingszorg meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico). Voor kinderen en jongeren onder de 18 regelt de gemeente de jeugdhulp. Ook dan is de huisarts een goed eerste aanspreekpunt.
