Inhoud van dit artikel
- Welke soorten drugs zijn er?
- Stimulerende drugs (uppers)
- Verdovende drugs (downers)
- Bewustzijnsveranderende drugs (tripmiddelen)
- Wat zijn designerdrugs?
- Wat is het verschil tussen harddrugs en softdrugs?
- Wat ik zelf heb gezien
- Wanneer wordt drugsgebruik een probleem?
- Hulp bij stoppen met drugs
- Veelgestelde vragen
Er zijn drie hoofdgroepen drugs soorten: stimulerende middelen die je oppeppen (zoals cocaïne, speed en xtc), verdovende middelen die je afremmen (zoals alcohol, GHB, heroïne en slaapmiddelen) en bewustzijnsveranderende middelen die je waarneming veranderen (zoals cannabis, LSD, paddo’s en ketamine). Elke groep heeft eigen effecten en eigen gevaren.
Ik heb ruim twintig jaar drugs gebruikt. Een deel van deze middelen ken ik uit eigen ervaring, andere alleen van de verhalen en schade die ik om me heen zag. Hieronder vind je per groep wat ze doen, wat de risico’s zijn en waar je meer leest per middel.
Welke soorten drugs zijn er?
Drugs worden meestal ingedeeld naar wat ze met je hersenen doen. Die indeling gebruiken ook de verslavingszorg en voorlichters. Sommige middelen passen in meer dan één groep, zoals xtc (stimulerend én gevoelsversterkend) en cannabis (verdovend én bewustzijnsveranderend).
| Groep | Wat doet het? | Voorbeelden | Grootste risico’s |
|---|---|---|---|
| Stimulerend | Peppen op: meer energie, minder slaap en honger | Cocaïne, crack, speed, crystal meth, xtc, 3-MMC | Hartproblemen, angst, paranoia, verslaving |
| Verdovend | Remmen af: ontspanning, slaperigheid, minder pijn | Alcohol, GHB, heroïne, opioïden, benzo’s, slaappillen | Ademhalingsstilstand, overdosis, zware ontwenning |
| Bewustzijnsveranderend | Veranderen waarneming, gevoel en tijdsbesef | Cannabis, LSD, paddo’s, ketamine, DMT | Bad trip, psychose, ongelukken, verwardheid |
Stimulerende drugs (uppers)
Stimulerende drugs jagen je lichaam en hoofd op. Je voelt je alert, energiek en zelfverzekerd, en je hebt minder behoefte aan slaap en eten. Daarna volgt vaak een flinke dip.
- Cocaïne: kort en heftig, sterk verslavend. Lees wat cocaïne met je doet. De rookbare vorm is crack of basecoke.
- Speed (amfetamine): houdt je urenlang wakker. Meer in alles over speed.
- Methamfetamine (crystal meth): veel sterker dan speed. Zie methamfetamine.
- Xtc en MDMA: stimulerend en gevoelsversterkend, veel gebruikt op feesten. Lees wat xtc met je doet en wat MDMA is.
- Synthetische cathinonen: 3-MMC, 2-MMC, miauw (4-MMC) en flakka.
- Andere amfetamines: 4-FA en 4-FMA.
De risico’s: een hoge hartslag en bloeddruk, hartritmestoornissen, oververhitting, angst, paranoia, slapeloosheid en verslaving. Ook ADHD-medicijnen zoals dexamfetamine werken stimulerend en kunnen verkeerd gebruikt worden.
Verdovende drugs (downers)
Verdovende middelen remmen je hersenen af. Je wordt rustig, slaperig en voelt minder pijn of angst. Het grote gevaar is dat ook je ademhaling wordt afgeremd, vooral als je middelen combineert.
- Alcohol: de meest gebruikte drug in Nederland. Lees over de gevolgen van alcohol op lichaam en geest.
- GHB: een kleurloze vloeistof waarbij het verschil tussen effect en bewusteloosheid heel klein is. Zie wat GHB is.
- Heroïne en andere opiaten: heroïne, methadon en fentanyl.
- Pijnstillers op recept: zoals oxycodon en tramadol.
- Benzodiazepines en slaappillen: lees wat benzo’s zijn, over Xanax en slaappillen die verslavend zijn. Ook designerbenzo’s zoals bromazolam horen hierbij.
- Overige: lean (hoestdrank met codeïne) en kratom.
De risico’s: overdosis, ademhalingsstilstand, bewusteloosheid en een sterke lichamelijke afhankelijkheid. Bij opiaten, GHB, benzo’s en zware alcoholafhankelijkheid kan stoppen zelf ook gevaarlijk zijn.
Belangrijk voor je veiligheid: combineer verdovende middelen nooit met elkaar. Alcohol, GHB, opiaten, benzo’s en slaappillen samen kunnen je ademhaling stilleggen. Ben je afhankelijk van GHB, benzo’s, slaappillen of alcohol? Stop dan nooit plotseling, maar bouw af onder begeleiding van je huisarts of een verslavingsarts. Zonder begeleiding kun je zware ontwenning, insulten of een delier krijgen. Bij nood bel je 112.
Bewustzijnsveranderende drugs (tripmiddelen)
Bewustzijnsveranderende drugs veranderen hoe je de wereld ziet, hoort en voelt. Je tijdsbesef verschuift en je kunt dingen zien of voelen die er niet zijn. Hoe een trip uitpakt, is moeilijk te voorspellen.
- Cannabis: wiet en hasj met THC als werkzame stof. Lees wat wiet met je hersenen doet, wat hasj is en wat THC is. Synthetische varianten zoals spice zijn veel gevaarlijker.
- Psychedelica: LSD, paddo’s en truffels, 2C-B, DMT, ayahuasca en salvia.
- Dissociatieve middelen: je voelt je los van je lichaam. Denk aan ketamine en PCP (angel dust).
- Snuif- en inhaleermiddelen: lachgas en poppers. Lachgas kan bij veel gebruik zenuwschade geven.
De risico’s: een bad trip, paniek, verwardheid, ongelukken en bij aanleg een psychose. Sommige mensen houden na een trip nog lang last van flashbacks of veranderde waarneming. Ketamine kan bij langdurig gebruik schade aan de blaas geven.
Wat zijn designerdrugs?
Designerdrugs zijn nieuwe, in een lab gemaakte stoffen die bestaande drugs nabootsen. Ze vallen in elk van de drie groepen: er zijn stimulerende, verdovende en tripmiddelen bij. Omdat ze nieuw zijn, is weinig bekend over de gevolgen op lange termijn.
Mensen onderschatten ze vaak, juist omdat ze nieuw zijn of een tijd vrij verkrijgbaar waren. Toch zie ik juist bij deze middelen veel jonge mensen in de problemen komen. Lees meer in het artikel over designerdrugs.
Wat is het verschil tussen harddrugs en softdrugs?
Het verschil tussen harddrugs en softdrugs komt uit de Nederlandse wet. Harddrugs staan op lijst I van de Opiumwet omdat ze als onaanvaardbaar riskant gelden, zoals cocaïne, heroïne, xtc, speed, GHB en LSD. Op lijst II staan onder meer wiet, hasj en paddo’s (in de volksmond ‘softdrugs’), en sinds 2023 ook lachgas.
Softdrugs zijn daarmee niet onschuldig. Ook van wiet kun je verslaafd raken. Lees meer over softdrugs, harddrugs en de meest verslavende drugs.
Wat ik zelf heb gezien
Ik ga niet doen alsof drugs nooit leuk waren. Met xtc heb ik de mooiste nachten beleefd op housefeesten door heel Nederland. Iedereen in onze groep had een hechte band en we voelden ons onoverwinnelijk.
Maar na een paar jaar kwamen de scheuren. Veel van ons stapten over op cocaïne en gingen van af en toe naar dagelijks gebruik. Er kwamen ruzies, schulden en leugens. Leuke mensen veranderden in leugenaars en dieven.
Uit onze groep van zo’n vijftig mensen zijn er zeker tien overleden. Door een overdosis, door hun hart, of omdat ze het leven niet meer aankonden. Juist het combineren van middelen bleek vaak fataal. Niemand zag het aankomen, en toch overkwam het ons.
Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113. Je kunt ook chatten via 113.nl.
Wanneer wordt drugsgebruik een probleem?
Drugsgebruik wordt een probleem als het een vaste rol in je leven gaat spelen en je er last van krijgt. Je hoeft niet dagelijks te gebruiken om een probleem te hebben. Ook een weekendgebruiker die tot woensdag nodig heeft om bij te komen, zit eigenlijk altijd in gebruik of in herstel.
Herken je dat? Lees wanneer je verslaafd bent aan drugs of hoe je stopt met drugs.
Hulp bij stoppen met drugs
Welke hulp bij je past, hangt af van het middel en van jouw situatie. Bij verdovende middelen is begeleid afbouwen vaak nodig; bij stimulerende middelen gaat het vooral om het doorbreken van de drang en je leefpatroon. Professionele verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering, via een verwijzing van je huisarts (let op je eigen risico).
Schrijf eerlijk op welke middelen je de afgelopen maand gebruikte en hoe vaak, ook wat je combineerde. Dat lijstje is je beste startpunt bij de huisarts. Wil je het eerst met iemand doornemen die het zelf heeft meegemaakt? Vraag een gratis gesprek aan. We bellen je terug, luisteren zonder oordeel en zoeken samen uit welke hulp bij jouw middelen past: huisarts, verslavingszorg, een kliniek of een interventie. Wij zijn zelf geen kliniek, en het gesprek is gratis en vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de drie soorten drugs?
Stimulerende middelen (uppers), verdovende middelen (downers) en bewustzijnsveranderende middelen (tripmiddelen). Sommige drugs, zoals xtc en cannabis, hebben kenmerken van meer dan één groep.
Welke drugs worden in Nederland het meest gebruikt?
Alcohol en tabak buiten beschouwing gelaten, wordt cannabis het meest gebruikt. Andere veelgebruikte middelen zijn xtc, cocaïne, lachgas en speed, vooral in het uitgaansleven.
Is alcohol ook een drug?
Ja. Alcohol is een verdovend middel dat op je hersenen werkt en verslavend is. Het is wel legaal. Lees ook is alcohol drugs?
Waarom is het mengen van drugs zo gevaarlijk?
Middelen versterken elkaar of maskeren elkaars effect, waardoor je meer neemt dan je lichaam aankan. Vooral verdovende middelen samen kunnen je ademhaling stilleggen, en stimulerende middelen samen belasten je hart extra.
